عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٨٦ - گمراهان كيانند؟

رهنمون مى‌شود كه اينان مسير را آن مى‌پندارند كه با تكيه بر دانش و صنعت خود ترسيم مى‌كنند و به راه خود ساخته يا به آنچه كه از آيين به رأى خود توجيه مى‌كنند عمل مى‌نمايند.

البته غضب شدگان و گمراهان فقط يهود و نصارى نيستند، بلكه هر قشر و طايفه‌اى كه از راه خدا جدا باشد و سر از معيارهاى الهى برتابد به نسبت شدت و ضعفش غضب شده و گمراه است و بدون ترديد اگر نمازگزار داراى آثار و اخلاق يهود و نصارى باشد و نشانه‌هايى از مردم منحرف در او باشد گمراه و مورد غضب است.

علامت اتصال به نماز حقيقى، داشتن آثار و صفات چهار طايفه‌اى است كه در آيه گذشته مطرح شده‌اند: انبيا، صديقين، شهدا، صالحين.

امام موحدان حضرت على ٧ جمله‌ [اهدنا الصراط المستقيم‌] را بدين گونه توضيح مى‌دهد:

آن توفيق كه در گذشته ما را به پيروى و اطاعت از تو موفق كرد، پيوسته دار تا در آينده هم از تو اطاعت كنيم‌[١].

امام صادق ٧ در توضيح آن مى‌فرمايد:

ما را به ملازمت راهى راهنمايى نما كه به دوستى تو و به بهشت رساند و از هوا و آرايى كه ما را دچار رنج و فنا مى‌گرداند باز دار[٢].

از پيامبر و اميرالمؤمنين ٨ روايت شده:

صراط مستقيم يعنى قرآن.

[١] -معانى الأخبار: ٣٣، باب معنى الصراط؛ بحار الأنوار: ٨٩/ ٢٥٢، باب ٢٩.

[٢] -عيون اخبار الرضا ٧: ١/ ٣٠٥، باب ٢٨، حديث ٦٥؛ وسائل الشيعة: ٢٧/ ٤٩، باب ٦، حديث ٣٣١٧٩.