عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٠٣ - اطوار دل

منتفع مى‌گردد، دل را عقل بدان نهج است، تا به جملگى دل به واسطه عقل از كل معقولات نفع مى‌برد.

پس هر كه را اين حواس دل به سلامت نيست، فساد دل او را در آن است و هر كه را در حواس دل خلل هست دوزخ و دركات وى از براى اوست كه:

[و لقد ذرأنا لجهنم كثيرا من الجن و الإنس لهم قلوب لا يفقهون بها و لهم أعين لا يبصرون بها و لهم آذان لا يسمعون بها أولئك كالأنعام بل هم أضل أولئك هم الغافلون‌][١].

و مسلما بسيارى از جنيان و آدميان را براى دوزخ آفريده‌ايم [زيرا] آنان را دل‌هايى است كه به وسيله آن [معارف الهى را] در نمى‌يابند، و چشمانى است كه توسط آن [حقايق و نشانه‌هاى حق را] نمى‌بينند، و گوش‌هايى است كه به وسيله آن [سخن خدا و پيامبران را] نمى‌شنوند، آنان مانند چهارپايانند بلكه گمراه‌ترند؛ اينانند كه بى‌خبر و غافل [ازمعارف و آيات خداى‌] اند.

اطوار دل‌

و دل را اطوار مختلف است كه:

[و قد خلقكم أطوارا][٢].

در حالى كه شما را مرحله به مرحله [خاك، نطفه، علقه، مضغه، گوشت، استخوان و.] آفريده است.

طور اول: دل را صدر گويند و آن معدن گوهر اسلام است.

[١] -اعراف( ٧): ١٧٩.

[٢] -نوح( ٧١): ١٤.