عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٤٨ - تفسيرى ديگر از سوره حمد

آرى، چون‌ [الحمد لله رب العالمين‌] گويد، ملتفت باشد كه چه كسى را ستايش و اثبات ربوبيت از براى كه مى‌نمايد؟ براى كسى كه مستحق جميع محامد است، وشايسته حمد و ثناى هر ممدوح و حامد است.

و چون‌ [الرحمن الرحيم‌] گويد، متذكر گردد كه هر چه سواى اوست، پيوسته پرورده قدرت اوست و خوان احسانش نزد هر دشمن و دوست گسترده و رحمت واسعه او در دنيا و آخرت دستگير ضعيفان است و عنايتش فرياد رس هر ناتوان.

چون‌ [مالك يوم الدين‌] گويد، خود را در قيامت در محضر آن جناب و در دادگاه عدل آن حضرت حاضر بيند و مشاهده ثواب و عقاب نمايد.

چون‌ [إياك نعبد و إياك نستعين‌] گويد، متوجه اين معنا باشد كه دل و جان و قلب و زبان و ساير اعضا و جوارحش در عبوديت داراى توحيد و در درخواست توفيق و كمك از حضرت او داراى هماهنگى باشند.

و چون‌ [اهدنا الصراط المستقيم، صراط الذين أنعمت عليهم‌] گويد، نظرى دقيق به تمام انبيا و اوليا و امامان : اندازد و فاصله بين خود و آنان را سنجيده، با كمال وجود وجديت سعى در رساندن خويش به آنان نمايد.

و چون‌ [غير المغضوب عليهم و لا الضالين‌] گويد: درون كافران و گمراهان و زنديقان و فاسقان و يهوديان و مسيحيان را بنگرد و به اعمال قبيحه آنان نظرى بيندازد و عذاب برزخ و آخرت آنان را مشاهده كند، به نحوى كه ترس از گمراهى و ضلالت تمام وجود او را پر كند و اين ترس براى هميشه مانع از افتادن او در دامن پليدى و گمراهى گردد.

تفسيرى ديگر از سوره حمد

در تفسير «تيسير» آورده كه: