عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣١٨ - استعاذه، در كلام فخر رازى

اعوذ بالله سير و سلوك از خلق به خالق و از ممكن به واجب است، كلمه اعوذ اشاره به عجز و فقر و احتياج تام است و كلمه بالله اقرار و اعتراف به دو امر است، يكى اين‌كه خداوند قادر و توانا است به اعطاى كل خيرات و دفع جميع آفات و ديگر آن‌كه جز خداى متعال احدى به اين صفت متصف نيست، پس قاضى حاجات و معطى خيرات نيست مگر خداوند و نماز خوان هنگام مشاهده اين حال، از خود و تمام ما سوى الله فرار مى‌كند و در اين سر:

[ففروا إلى الله‌][١].

پس به سوى خدا بگريزيد.

را مشاهده مى‌نمايد و اين حالت كه با گفتن اعوذ حاصل مى‌شود، غرق در نور جلال حق گشته رمز:

[قل الله ثم ذرهم‌][٢].

بگو: خدا، سپس آنان را رها كن.

برايش مكشوف گردد و در اين موقع گويد بالله و نيز گويد، يكى از نكات استعاذه اين‌كه نمازگزار با گفتن اعوذ بالله، اذعان به عجز و ناتوانى خود و اعتراف به قدرت كامله خالق مى‌كند و همين امر، دلالت دارد بر اين‌كه براى تقرب به خدا راهى جز اظهار عجز و انكسار نيست كه گفته‌اند: خودبين خدابين نشود.

و نكته ديگر اين‌كه چون قلب انسان به واسطه تعلق به غير خدا و هم چنين زبان او با ذكر غير خدا آلوده مى‌شود و به موجب:

[١] -ذاريات( ٥١): ٥٠.

[٢] -انعام( ٦): ٩١.