عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٢٣ - لطايف توحيديه در تكبيرة الاحرام

صفات جماليه صفات ثبوتيه و مراد از صفات جلاليه صفات سلبيه است كه از ساحت قدس حضرت او دور است.

٣- نفى مثل‌ است و آن از صفات جلاليه است و برداشتن دو دست با هم اشاره به اين مطلب است كه دو دست با هم در تباين هستند.

پس بلند كردن آن‌ها اشاره به نفى مثل از جناب احديت است، چون اين صفت در مخلوق موجود باشد، دلالت كند كه اين صفت در خالق نباشد؛ زيرا مبرهن است كه خالق از جنس مخلوق نباشد.

به همين خاطر است كه آن حضرت بر منبر مسجد كوفه فرمودند:

بتشعيره المشاعر عرف أن لامشعر له وبتجهيره الجواهر عرف أن لاجوهر له وبمضادته بين الأشياء عرف أن لاضد له وبمقارنته بين الأشياء عرف أن لا قرين له‌[١].

با به وجود آوردن حواس معلوم است كه منزه از حواس است و از آفريدن اشياى متضاد پيداست كه ضدى ندارد و با ايجاد مقارنت بين اشيا واضح است كه او را قرينى نيست.

كه اثبات اين صفات در ممكنات، دليل انتفاى آن در علت موجودات است، چه نقصان خلايق دليل كمال خالق و كثرت آن‌ها شاهد وحدانيت اوست.

پس هر دو دست برمى‌دارد و اشاره مى‌كند به اين‌كه پروردگار من اكبر و اجل از اين است كه او را در مخلوق مثلى و شبهى بوده باشد.

بعضى گويند: دست برداشتن در تكبير اشاره است به اين‌كه در درياى معصيت‌

[١] -الكافى: ١/ ١٣٨، باب جوامع التوحيد، حديث ٤؛ التوحيد: ٣٤، باب ٢، حديث ٢؛ بحار الأنوار: ٤/ ٣٠٤، باب ٤، حديث ٣٤.