عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢١٨ - تفسير تكبيرة الاحرام
خداوند بزرگتر از هر چيزى است.
و اين معنى مقتضى آن است كه: انسان چون مشاهده عظمت و كبريايى الهى نمايد، خود را بسيار صغير و حقير شمارد و هستى خود را هيچ نداند و خويش را كان لم يكن انگارد.
و ديگر اينكه:
الله اكبر من ان يوصف[١].
خداوند بزرگتر از آن است كه وصف شود.
و اين تفسير بلندتر از تفسير اول است، چه آن كه در تفسير اول رايحه يك نوع تحديد است كه از ساحت حضرت كبريايى بعيد است، به خلاف تفسير دوم كه غايت تنزيه و تمجيد است و كمال معرفت توحيد.
|
اى لال ز وصف تو زبانها |
كوته زثناى تو بيانها |
|
|
با آنكه تو در ميان جانى |
جوياى توايم در كرانها |
|
|
هر گوشه فكنده تير فكرت |
ره كرده به هر گمان كمانها |
|
|
گاهى به بتى شويم مفتون |
جوييم جمالت از نشانها |
|
|
گاهى از چشم و گاه ابرو |
گاهى از لب گهى دهانها |
|
|
گاهى از لطف و گاه از قهر |
گاهى پيدا گهى نهانها |
|
|
گه سير كنيم در خط و خال |
جوييم تو را در آن ميانها[٢] |
|
در تصحيح معناى اول مىتوان گفت از اينكه قاطبه عالم اكوان به محض اراده خالق موجود شده و وجود رشحهاى از فيض حق و فياض مطلق است و هيچ نسبت
[١] -الكافى: ١/ ١١٨، باب معانى الأسماء واشتقاقها، حديث ٩؛ التوحيد: ٣١٣، باب ٤٦، حديث ٢؛ بحار الأنوار: ٩٠/ ٢١٨، باب ٩، حديث ١.
[٢] -فيض كاشانى.