عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٠٧ - ١ - شراب

١- شراب‌

مشهور است كه مخترع شراب، شيطان رجيم بود؛ او با اختراع اين ماده فساد كه اهل دل آن را ام الخبائث ناميده‌اند، به عقل و قلب و روح و ايمان و عمل و ادب و تربيت انسان حمله برد و در اين حمله ناجوانمردانه هم در طول تاريخ موفق بود؛ زيرا آنان كه به اين ماده فساد آلوده شدند، قواى عاقله را از دست دادند و در نتيجه تبديل به حيوانى بى‌فكر شدند و چون از انديشه در عواقب امور بازماندند، از اثر بى‌فكرى به انواع گناهان و معاصى آلوده شدند و در آلودگى به معاصى، حركت الهى قلب و روح را از دست داده خود را به هلاكت ابدى دچار كردند!

امتياز انسان بر ساير موجودات عالم به عقل اوست، چون عقل را از دست بدهد، از تمام موجودات بى‌ارزش‌تر و پست‌تر مى‌گردد.

عقل، حوزه جاذبه تكاليف و مسؤوليت‌هاى الهى و انسانى است، وقتى جاذبه اين حوزه نورانى از دست برود، خود به خود ظرف وجود و صفحه حيات از تابش نور پر فروغ تكليف و مسؤوليت محروم مى‌گردد.

كسى كه از نور عقل و تفكر بهره‌مند است، جز به سوى خير دنيا و آخرت حركتى ندارد؛ عقل محبوب‌ترين خلق خداست و عاقل كه عقلش را به كار گيرد محبوب‌ترين بنده الهى است.

در «آثار طبسى» آمده:

بدان كه تفكر، سير انسانى است از مبادى به مقاصد و نظر را همين معنا گفته‌اند.

و هيچ كس از مرتبه نقصان به مرتبه كمال نتواند رسيد الا به سيرى و به اين سبب اول واجبات تفكر و نظر است.

و بدان كه مبادى سير- كه از آنجا حركت بايد كرد- آفاق و انفس است و سير