الغیبة للنعمانی ت فهری - النعماني، مترجم سيد احمد فهري - الصفحة ٢٠١ - (باب ١٠)(آنچه در باره غايب شدن امام منتظر امام دوازدهم رسيده است و اينكه مولاى ما)(امير المؤمنين و امامان بعد از او
اگر ادّعاكنندهاى ادعا كرد از او آن مطالب بزرگ را بپرسيد كه مانند او پاسخ آنها را تواند داد[١].
[شرح: در كافى چنين است: هر گاه ادّعاكنندهاى مدّعى امامت شد از او چيزهائى بپرسيد كه مانند او پاسخ آنها را تواند داد و مقصود از (مانند او) يعنى كسى كه ادّعاى امامت كند و در ادّعايش صادق باشد، پايان شرح].
اين گونه حديثها كه ميگويند: قائم را دو غيبت است حديثهائى است كه بحمد اللَّه در نزد ما بصحّت پيوسته است و خداوند، گفتار امامان عليهم السّلام را روشن فرموده و دليل و برهان راستگوئىشان را در همين روايات ظاهر ساخته است.
اما غيبت اوّلى همان غيبت است كه در آن سفيرانى ميان امام و مردم بودند كه از جانب آن حضرت منصوب شده بودند و آشكارا شخصا و عينا وجود داشتند و مطالب مبهم و حكمهاى مشكل و پاسخ هر پرسش پيچيده و مشكل با دست آنان از سوى آن حضرت بيرون مىآمد و اين همان غيبت كوتاه مدّت بود و روزگارش گذشت و زمانش سپرى شد[٢].
و دوّمين غيبت همان است كه سفيران و واسطهها از ميان برداشته شدند بجهت كارى كه خداى تعالى خواسته بود و بخاطر تدبيرى كه خداوند در ميان مردم بكار برد تا مدّعيان اين امر از يك ديگر جدا شوند و آزمايش بعمل آيد و زير و رو و غربال و تصفيه شوند چنانچه خداى عزّ و جلّ ميفرمايد: ما كانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلى ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتَّى يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ آل عمران ١٧٨- ١٧٩:
[١] در كافى ج ١ ص ٣٤ در اين روايت ميفرمايد صاحب اين امر را دو غيبت است يكى از آن دو چنين است كه از آن غيبت بسوى خانوادهاش باز ميگردد، مترجم گويد: ظاهرا مقصود آنست كه با خانوادهاش رفت و آمد دارد نه آنكه خبرش بآنان ميرسد چنانچه احتمال داده شده است.
[٢] از اين جمله استفاده مىشود كه تأليف اين كتاب پس از وفات علىّ بن محمّد سمرىّ بوده است كه بسال ٣٢٩ ماه شعبان اتّفاق افتاد.