«اين انگلستان كه اين‌قدر از دمكراسى و تمدنش تعريف مى‌كنند، و اين هم جز تبليغات شيطنت خود آنها تحت چيزى نيست ... و ما ديديم كه [انگلستان‌] نسبت به هندوستان، پاكستان و دول تحت استعمارش چه جنايت‌هايى كرده است."[١]

حضرت امام بر اين باورند كه انسان منهاى خداوند نمى‌تواند رفتارى دموكرات‌مآبانه داشته باشد. دوگانگى در شعار و عمل مهم‌ترين ويژگى دمكراسى در غرب است. از سويى شعار حقوق بشر، عدالت، آزادى مى‌دهد اما در مقام عمل بدان وقعى نهاده نمى‌شود.

«اين‌هايى كه فرض مى‌كنيد از حقوق بشر دم مى‌زنند، بيشتر به بشر دارند تعدى مى‌كنند. تمام آلات قتّاله‌اى كه اين‌ها درست كرده‌اند اين جنگ‌ها را پيش مى‌آورند در عالم، همين‌ها هستند كه قضيه حقوق بشر را، اعلاميه حقوق بشر را امضا كرده‌اند. و اين‌ها همين فرانسه كه قضيه اعلاميه حقوق بشر را امضا كرده لكن با الجزائر چه كرد».[٢]

با توجه به مباحثى كه درباره ماهيت دمكراسى و ويژگى‌هاى مردم‌سالارى دينى ارائه كرديم، مى‌توان آن را در رويكردى تطبيقى مورد بحث قرار داد. در نگرشى تطبيقى مى‌توان به داورى نشست و امتياز هر يك از دو نظريه را يادآور شد. در نمودار، سه محور براى مقايسه نظر قرار گرفته شده و براى هر يك ابعادى مطرح گرديده است.

[١]. صحيفه نور، ٢٩/ ١١/ ٥٦.

[٢]. صحيفه امام، ج ٤، ص ٣٩، ٢٤/ ٧/ ٥٧.