دست در دست صبح (انقلاب اسلامى) - نوروزى، محمد جواد - الصفحة ١٦٨
دلايل عقلى
براى اثبات ولايت فقيه مىتوان به دو دسته ادله عقلى و نقلى استناد جست. در اين مقام نخست دلايل عقلى را ذكر مىكنيم.
الف) اصل تنزل تدريجى
تقرير اين دليل بدين شرح مىباشد:
١. براى تأمين نيازمندىهاى اجتماعى و جلوگيرى از هرج و مرج، فساد و اختلال نظام، وجود حكومت در جامعه امرى ضرورى است.
٢. اجراى احكام اجتماعى اسلام ضرورى است و اين امر به زمان حضور پيامبر و امامان معصوم (عليهمالسلام) اختصاص ندارد؛ يعنى احكام اسلام از جاودانگى برخوردار است و بايد در همه زمانها و مكانها اجرا گردد.
٣. حكومت ايدهآل و مطلوب در اسلام، حكومتى است كه معصوم (عليهالسلام) در رأس آن باشد.
٤. هنگامى كه تحصيل مصلحت لازم الاستيفايى در حد مطلوب و ايدهآل، ميسّر نشد، بايد نزديكترين مرتبه به حد مطلوب را تأمين كرد. پس در مسأله مورد بحث هنگامى كه مردم از مصالح حكومت معصوم، محروم بودند بايد به دنبال نزديكترين و شبيهترين حكومت به حكومت امام معصوم برآييم. اقربيت يك حكوت به امام معصوم (عليهالسلام) در سه امر متبلور مىشود:
نخست؛ علم به احكام كلى اسلام (فقاهت)، دوم؛ شايستگى روحى و اخلاقى به گونهاى كه تحت تأثير هواهاى نفسانى و تهديد و تطميعها قرار نگيرد (تقوا) و سوم؛ كارآيى در مقام مديريت جامعه كه به خصلتهاى فرعى از قبيل درك سياسى و اجتماعى، آگاهى از مسايل بينالمللى،