امام اميرالمؤمنين (عليه‌السلام) مى‌فرمايد، وقتى شما را براى جنگ و جبهه دعوت مى‌كنم، شما موظف به اطاعت هستيد و بايد براى جهاد بسيج شويد. امام (عليه‌السلام) اطاعت مردم را براى مصلحت جامعه و مردم و نه خود در نظر مى‌گيرد و بر اساس وظيفه، چنين امرى را صادر مى‌كند و بنابراين، اطاعت از فرمان او بر مردم لازم است. دولت به‌تنهايى و بدون كمك مردمى نمى‌تواند در رفع مشكلات موفق شود تا آن گاه كه آحاد و گروه‌هاى مردمى، با تمامى توان او را يارى رسانند. و هرگز بهانه‌جويى نكنند و از انجام خدمات محوله سر باز نزنند. همان گونه كه بنى‌اسرائيل در برابر فرمان حضرت موسى عذرتراشى كردند و گفتند: «فاذهب أنت و ربك فقاتلا اناهاهنا قاعدون». تو و خدايت در رفع مشكلات بكوشيد، ما اينجا آرميده‌ايم تا آنگاه كه راه هموار شد با تو مى‌آييم. زيرا سخت از مشكلات پيش آمده هراسيده بودند «ان فيها قوماً جبارين» (گروهى گردنكش در پيش رو داريم) يعنى: مشكلات بسيار دشوار سر راه داريم و ما توان همكارى در رفع آنها را نداريم.

حقوق مردم بر حاكم‌

امام اميرالمؤمنين (عليه‌السلام) هم حق خويش و هم حق مردم را بيان مى‌دارد. برخى از حقوق مردم بر حاكم، «حقوق مادى» و برخى ديگر «حقوق معنوى» است. حقوق مادى مسأله مربوط به بيت‌المال است كه نتايج آن عايد همه مردم مى‌گردد. اين اموال در اختيار افراد يا گروه‌هاى خاصّى نيست، بلكه در اختيار دولت است و دولت در راه حفظ و ازدياد اموال بيت‌المال تلاش مى‌كند. وظايف معنوى حاكم نيز عبارت است از: خيرخواهى مردم، تعليم و آموزش و رفع جهل و بى‌سوادى، و تأديب و