درباره افول سكولاريسم اشاره كرد كه از سوى هفت صاحب‌نظر برجسته علوم اجتماعى در گزارشى از مناطق ژئوپولتيك جهان تهيه شده است. آنان، موج تازه خيزش‌هاى دينى مختلف را بررسى و متقابلًا افول سكولاريسم را مورد كاوش و پيش‌بينى قرار داده‌اند.[١] رهيافت جامعه‌شناختى، بنا به اقتضاى روش‌شناسى حاكم بر آن در پى مشاهده واقعيت‌هاى علمى، فارغ از دخالت ارزشها است. در واقع مدعى تحليل غيرارزشى هستند؛ پيتر برگردر تحليل افول سكولاريسم در دنياى معاصر به اين امر تصريح مى‌كند:

تمام مشاهدات من فاقد بار ارزشى هستند؛ به عبارت ديگر، سعى دارم وضعيت كنونى دين را بى‌طرفانه مورد بررسى قرار دهم. لذا در طول انجام اين تحقيق و گردآورى مطالب لازم، سعى داشته‌ام عقايد دينى خود را مد نظر قرار ندهم ... در اينجا من به عنوان عالم الهيات سخن نمى‌گويم؛ بلكه به‌عنوان جامعه‌شناسى سخن مى‌گويم كه مى‌تواند ادعا كند [كه‌] در اين زمينه، مطالعاتى انجام داده است.[٢]

سكولاريسم‌پژوهى در حوزه جامعه‌شناسى را مى‌توان در دو زمينه مورد توجه قرار داد: نخست، گرايش جامعه‌شناسى دينى است كه به موازات رشد و گسترش جامعه‌شناسى عمومى، توسعه يافته است. و طى آن تأثير دين را از جهت كاركرد بر جامعه و نيز تأثر آن از جامعه، مورد بررسى قرار

[١]. پيتر ال برگر،« موج تازه سكولارزدايى از جهان»، افول سكولاريسم، دين خيزش‌گر و سياست جهانى" مجموعه مقالات"، ترجمه افشار اميرى( تهران: پنگان، ١٣٨٠) ص: ٢١.

[٢]. همانجا.