ج. مونتگمرى وات اسلام‌شناس برجسته بريتانيايى: «هنگامى كه انسان از تجربه‌هاى فراوان مسلمانان، افكار و تعليمات و نويسنده‌هاى آنها آگاه باشد، مى‌يابد كه علم و فلسفه اروپا بدون كمك گرفتن از فرهنگ اسلام، توسعه نمى‌يافت.»[٢]

و بالاخره، دست يابى به هر هدفى، امكانات و هزينه‌هاى متناسب خود را مى‌طلبد، و هر چه هدف والاتر و بزرگتر باشد، هزينه دست يابى به آن بيشتر خواهد بود. و موانع بزرگتر و سخت ترى را خواهد داشت. از اين رو نظام اسلامى كه والاترين و بزرگترين اهداف را مد نظر دارد، نيازمند بهترين و بيشترين امكانات است و به طور طبيعى بزرگترين و سخت‌ترين موانع را روبروى خود دارد.[٣]

[١]. ويل دورانت، تاريخ تمدن، جلد ٤ ص ٣٢٢.

[٢]. مونتگمرى وات، تأثير اسلام بر اروپاى قرون وسطى، ص ٨١.

[٣]. ر. ك: محمود فتحعلى، همان، صص-.