چالش انديشه دينى و تفكر سكولار در عرصه نهاد سازى موجب شكل گيرى دو ساختار مردم سالارى دينى و دمكراسى گرديده است در حالى كه عرفى گرايى بر اين نكته تأكيد مى‌كند كه اسلام فاقد نظام سياسى، حقوقى و اقتصادى و اجتماعى است و تنها در اعمال فردى، پرستش خدا و آخرت محدود مى‌گردد؛ انديشه اسلامى در تاريخ معاصر در مقام عمل نه تنها اين ديدگاه را با طراحى الگوهاى نظامات سياسى و اجتماعى با چالش جدى مواجه كرد بلكه امروزه در ديگر كشورهاى اسلامى نيز اسلام در صحنه عمل ليبراليسم غربى را با چالش جدى مواجه و عملًا ناكارامدى دمكراسى غربى را در عمل به منصه ظهور رسانده است.

براى فهم آن چه گفته شد ضرورى است اين پرسش اساسى طرح گردد كه: دمكراسى و مردم سالارى دينى از چه ويژگى‌هايى برخوردار بوده و در مقام مقايسه از چه وجه اشتراك وافتراقى برخوردارند؟

پاسخ به پرسش ياد شده در گرو تبيين محورهاى زير مى‌باشد:

* مفهوم حكومت و حكومت دينى‌

* مشروعيت حكومت در عصر غيبت‌

* ساختار و مدل حكومت‌

* دموكراسى و شاخص‌هاى آن‌

* مردم سالارى دينى و شاخص‌هاى آن‌