توضيح المسائل - هاشمى شاهرودى، سيد محمود - الصفحة ٤٧٢ - مسائل متفرقه اجاره

در آن روز براى انجام آن كار حاضر شود، كسى كه او را اجير كرده اگر چه آن كار را به او واگذار نكند، بايد اجرت او را بدهد، مثلًا اگر خياطى را در روز معينى براى دوختن لباسى اجير نمايد و خياط در آن روز آماده كار باشد، اگر چه پارچه را به او ندهد كه بدوزد مشهور آن است كه بايد اجرتش را بدهد، چه خياط بيكار باشد، چه براى خودش يا ديگرى كار كند وليكن بعيد نيست كه اجاره منفسخ شده و اجاره كننده ضامن قيمت تعهد به عمل در آن زمان و خسارات وارده بر اجير باشد كه معمولًا كمتر از اجرت اصل عمل است و احتياط آن است كه با يكديگر مصالحه كنند.

مسأله ٢٢٠٦- اگر بعد از تمام شدن مدت اجاره معلوم شود كه اجاره باطل بوده، مستأجر بايد مال الاجاره را به مقدار معمول به صاحب ملك بدهد، مثلًا اگر خانه‌اى را يك ساله به صد تومان اجاره كند بعد بفهمد اجاره باطل بوده است، چنانچه اجاره آن خانه معمولًا پنجاه تومان باشد، بايد پنجاه تومان را بدهد و اگر دويست تومان باشد در صورتى كه اجاره دهنده صاحب مال يا وكيل آن بوده و با علم به اينكه اجرة المثل بيش‌تر از اجرة المسمّى است اقدام كرده است، بر مستأجر لازم نيست بيش از صد تومان بدهد و اگر غير اينها بوده بايد دويست تومان را بپردازد و نيز اگر بعد از گذشتن مقدارى از مدت اجاره معلوم شود كه اجاره باطل بوده، نسبت به اجرت مدت گذشته نيز اين حكم جارى است.

مسأله ٢٢٠٧- اگر چيزى را كه اجاره كرده از بين برود، چنانچه در نگهدارى آن كوتاهى نكرده و در استفاده بردن از آن هم زياده‌روى ننموده ضامن نيست و نيز اگر مثلًا پارچه‌اى را كه به خياط داده از بين برود در صورتى‌