توضيح المسائل - هاشمى شاهرودى، سيد محمود - الصفحة ٣٨٣ - ٣ - گنج

مسأله ١٨١١- كسى كه از معدن چيزى به دست مى‌آورد، بايد خمس آن را بدهد، چه معدن روى زمين باشد يا زير آن، چه در زمينى باشد كه ملك است يا در جايى باشد كه مالك ندارد.

مسأله ١٨١٢- اگر نداند قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده به ١٥ مثقال طلاى مسكوك مى‌رسد يا نه، خمس ندارد و لازم نيست به وزن كردن يا از راه ديگر قيمت آن را معلوم كند.

مسأله ١٨١٣- اگر چند نفر چيزى از معدن بيرون آورند، چنانچه قيمت سهم هر كدام به ١٥ مثقال طلاى مسكوك برسد بايد خمس آن را بدهند و در غير اين صورت سهم هر كدام از منافع كسب حساب مى‌شود.

مسأله ١٨١٤- اگر معدنى را كه در ملك ديگرى است و تابع ملك او است بدون اذن او بيرون آورد، آنچه از آن به دست مى‌آيد، مال صاحب ملك است و در صورتى كه به مقدار نصاب برسد؛ چون صاحب ملك براى بيرون آوردن آن خرجى نكرده بايد خمس تمام آنچه را كه از معدن بيرون آمده بدهد.

٣- گنج:

مسأله ١٨١٥- گنج مالى است كه در زمين يا درخت يا كوه يا ديوار پنهان باشد و كسى آن را پيدا كند و طورى باشد كه به آن گنج بگويند.

مسأله ١٨١٦- اگر انسان در زمينى كه ملك كسى نيست، گنجى پيدا كند، مال خود او است و بايد خمس آن را بدهد اگر چه گنج غير از طلا و نقره باشد.

مسأله ١٨١٧- نصاب گنج مانند نصاب معدن معادل ١٥ مثقال طلاى مسكوك است.