انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٦٢ - اقسام معرفت

نظام‌هاى مخصوصى‌كه در زمين و آسمان وجود دارد، دليل محكمى براى معرفت خدا است. نظام مخصوصى‌كه در سلول‌هاى بدن انسان است، نظام‌هايى‌كه در ژن‌هاى وراثتى و در حركت خون، در حيات، در چشم و در گوش و هم‌چنين در ذره ذره اجزاى بدن وجود دارد، دليل ديگرى بر معرفت واجب الوجود مى‌باشد. بالاترين نظام‌هاى متقن و بديع كه براى انسان محيرالعقول است همين نظام‌هايى است كه وجود انسان قرار دارند. نظام آسمانى (كهكشان‌ها و منظومه‌ها و كرات) نظام زمينى، نظام نباتات، نظام حيوانات، نظام حشرات، نظام جمادات و ساير نظام‌هاى موجود را اگر انسان با دقت مورد تأمل قرادهد، مى‌داند كه متقن ترين و بديع ترين نظام‌هايى است كه براى بشر محيرالعقول مى‌باشند. لذا انسان يقين پيدا مى‌كند كه خداوند قادر، عالم، حكيم و مدبرى وجود دارد كه اين چنين بر كائنات محيط است و با نظم دقيق تمام آن‌ها را كنترل مى‌نمايد. اين موضوعات مربوط به استدلال‌هاى عقلى است كه انسان را نسبت به وجود خدا متيقن مى‌سازد.

٣- قسم سوم معرفت، معرفت علمى است كه به علوم تجربى مربوط مى‌شود. علوم تجربى اكنون تا حدود زيادى گسترش يافته است و در واقع جهان را آينه تمام نماى جلال و جمال خدا ساخته است. بشر اين را بايد قبول كند كه علوم تجربى براى معرفت خدا شناسى تاكنون كمك زيادى نموده است. وقتى انسان به جمال و جلال دنيا مى‌بيند، به اتقان صنعى كه در آن بكار رفته است جمال و جلال خدا به‌خوبى مشاهده مى‌شود. اگر انسان‌