انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٦٥ - سفر با بركت

از اين تجارت سود زياد برده و دست پُر برگشته است. واقعاً از آن سفرى‌كه انسان با دست پُر برمى‌گردد خيلى لذت مى‌برد، خيلى خوش‌حال مى‌شود. پيغمبر بزرگواراسلام صلى الله عليه و آله و سلم نيز از سفر معراج با دست پُر به‌سوى مكه برگشت. اگر با دست پر برنمى‌گشت، برايش بسيار مشكل بود كه با آن‌همه مشكلات كه در مكه و مدينه وجود داشت، آن‌حضرت صلى الله عليه و آله و سلم مى‌توانست با همه‌ى آن‌ها مقاومت كند.

روح مطهر پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم در اين سفر، تقويه شد، نيرو گرفت، شفاف و مقاوم شد. يك‌وقت كسى به حضرت على عليه السلام گفت: يا اميرالمؤمنين، تو خدا را ديده‌اى!؟ حضرت فرمود: بلى، «ما كُنْتُ اعْبُدُ رَبّا لَمْ أرَهُ.» من خدايى را كه نديده باشم، عبادت نمى‌كنم. فَقالَ يا اميرَالْمُؤْمِنينَ! كَيْفَ رَايْتَهُ؟ آن‌شخص گفت: يا على! چگونه خدا را ديده‌اى؟! «قالَ: وَيْلَكَ لَمْ تَرَهُ الْعُيُونُ بِمُشاهَدَةِ الابْصارِ وَلكِنْ رَأتْهُ الْقُلُوبُ بِحَقائِقِ الْايمانِ»[١] فرمود: واى بر تو! با ديده‌اى ظاهرى خدا را نتوان ديد، ولى ديده‌اى باطنى يا با چشم دل، به وسيله حقايق ايمان او را مى‌توان مشاهده كرد. من با چشمان ظاهرى خود خدا را نديده‌ام؛ بلكه با حقيقت روح خود او را درك كرده‌ام. مراد از ديدن چشم ظاهرى نبود. «لا تدركه العيون بمشاهدة العيان» هيچ‌كسى نمى‌تواند خدا را به شهود عيان ببيند، مثل اين‌كه ما اطراف خود را به چشم سر مى‌بينيم. «و لكن تدركه القلوب بحقائق الايمان»[٢] لكن قلب‌ها به وسيله حقيقت ايمان او را مى‌بينند و درك مى‌كنند. بقول شاعر:

[١] - الكافى/ ج ١، كتاب التوحيد، باب جوامع التوحيد.

[٢] - نهج البلاغه/ الخطبه ١٧٤.