انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٤٠٤ - انقلاب علمى، فرهنگى و سياسى

خود انحراف پيدا كند و به مسائل اختلاف انگيز روى آورند، به جاى فرهنگ اعتدال فرهنگ افراط و تفريط به وجود آورند، وضعيت مردم مسلمانان كشور رو به خرابى مى‌رود.

علماى دينى بايد مستقل باشند، علماى دينى نبايد بدون تحقيق به دولت‌ها و حكومت‌ها وابسته شوند. از طرف ديگر علماى دينى نبايد بدون دليل و منطق عليه دولت‌هاى داخلى عَلم مخالفت بدست گيرند، علماى دينى اگر افراط و تفريط كنند براى كشور يك فاجعه مى‌باشد. مدارس دينى بايد كنترل شود، برنامه تحصيلى مدارس دينى بايد تعديل شود، مضامين درسى بايد عوض شود.

در اسلام دين و سياست باهم آميخته است، روابط علماى دينى با دولت‌ها بايد بر اساس منطق استوار باشد، نه براساس خصومت و دشمنى، اين‌كه رابطه علماء با دولت‌ها بر اساس دليل و منطق باشد، به اين معنى است كه نه نوكرى و سر سپرده كسى را قبول كنند و نه بدون جهت باكسى مخالفت داشته باشند. شاعرى مى‌گويد: اگر شاه گفت: اكنون شب است! بايد زود صدازد كه راست گفتى! اين ماه و پروين. يعنى اگر شاه در روز هم بگويد، اكنون شب است، تو فوراً در جوابش بگو: راست است، ببنيد، هم ماه ديده مى‌شود و هم ستاره‌هاى پروين. علماى دينى نبايد اين‌گونه باشندكه حرف زمامداران را بدون چون وچرا قبول كنند. بايد هر چيزى را كه حكومت‌ها بگويند، درست تحقيق و بررسى نمايند؛ اگر مخالف شريعت نبود قبول كنند، اگر مغاير شريعت بود، بدون كدام ترس و اكراه آن را رد نمايند تا در آينده عبرتى باشد براى دولت‌ها.

علماى دينى بايد رهنما و مرشد دولت‌ها باشند؛ اگر دولت با مشكلى گرفتار شود، علماى دينى براى رفع مشكلات، دولت را رهنمايى كنند و راه حل معقول‌