انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٩٤ - روانشناسى مسلمانان و مشركين

طريق كمبودى‌هاى خود را جبران نمايد. گاهى به ديگران تهمت و افتراء مى‌بندد، خود را برتر از ديگران مى‌داند، اين عملكرد او به ديگران هيچ ضررى نمى‌رساند، بلكه ضرر آن به خودش برمى‌گردد. حس كمبودى باطنى، انسان را شرور مى‌سازد و از جاده انسانيت بيرون مى‌كند، هميشه دوست دارد به ديگران فحش و ناسزا بگويد. كسانى‌كه در باطن خود احساس حقارت مى‌كنند، خيلى عقده‌اى مى‌شوند، مثل حيوانات درنده مى‌خواهند حيثيت ديگران را با تهمت، افتراء و دروغ خود پاره كنند و آنان را مثل خود به حقارت بكشانند. اين‌عده هم به دين خود ضرر مى‌رساند و هم به دنياى خود، هردو را از دست مى‌دهد.

مشركين قريش به همين حالت گرفتار بودند، آنان عقده‌اى، مغرور، متكبّر و خود خواه بودند، از نظر روانى كاملًا خود باخته و منفعل شده بودند، اعتماد بنفس نداشتند. مسلمانان برخلاف مشركين، بسيار آرام با وقار، با متانت، با اعتماد بنفس كامل، آماده هرنوع فداكارى در راه خدا بودند. قرآن مجيد ريزه‌كارى‌ها و روان‌كارى‌ها را بيان مى‌كند. «إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ» بياد بياور زمانى را كه كفار، نخوت و تكبر را در دل‌هاى‌شان جاى داده بودند. «حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ» اين نخوت و تكبر نشانه جاهليت آنان بود، همه به خودخواهى، تكبر و عقده كشايى مبتلا شده بودند. «فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلى‌ رَسُولِهِ وَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ» خداوند، آرامش درونى و اعتماد بنفس را براى رسول مكرم اسلام صلى الله عليه و آله و سلم و مؤمنين همراهش نازل نمود، تا با خاطر آسوده و بدون ترس و هراس از دشمن، منتظر فرمان پيغمبرشان باشند. «وَ أَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوى‌» و كلمه تقوى را نيز بر آنان ملتزم ساخت تا تقوى الهى را بر عهده گيرند. در مورد «وَ أَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوى‌» دو احتمال وجود دارد.