انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٩ - جواب علت دوم

اين صد نفر مى‌دهد، به نفر اولى كه بانى آن‌كار بوده است نيز مى‌دهد. يك نفر مسجد درست مى‌كند، به نيت اين‌كه مردم در آن نماز بخواند، بعد از اين‌كه خودش فوت شود، ممكن است روزانه صدهزار نفر در آن مسجد نماز بخواند، به همان مقدارى كه خداوند به اين صدهزار نفر ثواب مى‌دهد، به بانى و مؤسس مسجد نيز ثواب مى‌دهد، او خودش رفته، فوت شده؛ ولى در هر روز ثواب صدهزار نمازگزار را خداوند جل جلاله در نامه اعمال او اضافه مى‌كند.

هم‌چنين اگر خداى نخواسته كسى قمار خانه، فاحشه خانه، رقاص خانه و ديگر چيزهاى گمراه كننده بسازد، تا خودش حيات دارد در گناهانى كه آن‌جا انجام مى‌شود شريك است؛ وقتى‌كه خودش بميرد، بعد از مرگش بازهم روزانه به همان مقدارى‌كه در آنجا گناه و معصيت انجام مى‌شود، گناه آن به او نيز مى‌رسد؛ يعنى اگر روزانه صد نفر در آن‌جا گناه انجام دهد، همان مقدار گناهى‌را كه به تمام اين صد نفر مى‌رسد، به نامه اعمال بانى و مؤسس آن، كه در قبر خوابيده و هيچ‌كارى هم نمى‌كند نيز اضافه مى‌شود، اين را من از خود نمى‌گويم؛ بلكه حديثى است و سند آن نيز معتبر است. «مَنْ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً فَعُمِلَ بِهَا بَعْدَهُ كُتِبَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ عَمِلَ بِهَا، وَلَا يَنْقُصُ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْ‌ءٌ وَمَنْ سَنَّ سُنَّةً سَيِّئَةً فَعُمِلَ بِهَا بَعْدَهُ كُتِبَ عَلَيْهِ مِثْلُ وِزْرِ مَنْ عَمِلَ بِهَا، وَلَا يَنْقُصُ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْ‌ءٌ»[١] اين قانون در جاى خود ثابت است، فرق نمى‌كند هركسى‌كه باشد، پيغمبر باشد يا يك فرد عادى، كافر باشد يا مسلمان، در هر دين و آيينى‌كه باشد، پاداش كار و سنت‌هاى خوب و بدى‌كه از او به جا مانده است، مرتب به او مى‌رسد.

[١] - رواه مسلم/ ح، ١٠١٧