انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٤٢ - احتمالات

«وَ هُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلى‌» او بر افق بالاتر قرار داشت.

«ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى» سپس به پيغمبر نزديك و نزديك‌تر شد. در مورد آيه مباركه دو احتمال وجود دارد.

احتمالات‌

احتمال اول اين است كه مراد از شديدالقوى، جبرئيل باشد، جبرئيل بسيار با قدرت و داراى مقام است، جبرئيل، يعنى قدرت الله! آيه مباركه، مى‌فرمايد: اين جبرئيل است كه از طرف من وحى مى‌آورد و به پيغمبر تعليم مى‌دهد. با توجه به اين احتمال، جبرئيل به‌طرف پايين آمد، به پيغمبر نزديك و نزديك‌تر شد.

پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم دو مرتبه جبرئيل را به صورت اصلى و واقعى‌اش مشاهده كرد. يك مرتبه در همين موضوع و يك مرتبه ديگر در سفر معراج، در اين دو مرتبه آن‌حضرت صلى الله عليه و آله و سلم جبرئيل را به‌صورت اصلى خودش ديد كه فضا را پُركرده بود. در غير اين دومرتبه جبرئيل به‌شكل انسان نزد پيغمبر نازل مى‌شد. ظاهراً به صورت" دحيه كلبى" نازل مى‌گرديد و با پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم صحبت مى‌كرد. جبرئيل در مسجد مدينه نزد آن‌حضرت صلى الله عليه و آله و سلم نازل مى‌گرديد، در وازه‌ى كه جبرئيل براى رسانيدن وحى از آن مى‌آمد و از حضرت اجازه دخول مى‌گرفت، اكنون نيز به باب جبرئيل معروف است. پس دو مرتبه جبرئيل صورت اصلى خود را به پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم نشان داده است كه يكى همين مرتبه است كه جبرئيل در بالا بود، پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم نيز او را مى‌ديد،