انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٤٠٩ - اصول كلى آيات مباركه

مستحق پاداش خوب نيست!؛ زيرا همه چيز از خداست، توان به انجام عمل از خداست، توفيق انجام آن نيز از خداست؛ بلى مؤمنين مطيع اهليت ثواب را دارند و به تعبير ديگر ثواب مطيعان تفضل است نه استحقاق.

مشهور علماء مى‌گويند: كسى‌كه عمل خوب انجام مى‌دهند مستحق است تا پاداش عمل خود را بگيرد، در قيامت براى عمل بد انسان به همان اندازه عملش غذاب داده مى‌شود، بيشتر از عملش به او عذاب داده نمى‌شود؛ زيرا جزاى بيشتر از عمل ظلم است؛ اماّ در عمل خوب اگر جزاى بيشترى از طرف خدا به انسان داده شود، از تفضل اوست. خداوند جل جلاله در عمل‌هاى خوب به انسان ده برابر ثواب مى‌دهد، اين زيادتى از تفضّل خداوند جل جلاله است، يعنى يك‌حصه استحقاق عمل اوست و نُه حصّه ديگر را خداوند جل جلاله به انسان تفضّل مى‌كند. مكرراً خدمت شما بيان داشته‌ام كه اگر كسى پول خودرا در راه خدا براى فقراء مصرف كند، خداوند به‌لطف و كرم خود، هفت‌صد برابر به او جزا مى‌دهد؛ يعنى اگر هزار افغانى در راه خدا داده شود، ثواب هفت‌صدهزار افغانى به دهنده آن داده مى‌شود و گاهى بيشتر هم مى‌گردد.

اصل چهارم: «وَ أَنَّ إِلى‌ رَبِّكَ الْمُنْتَهى‌»

انتهاى هرچيز به‌سوى پروردگار است. تمام كائنات مخلوق خداست. به اعتبار اين‌كه همه‌چيز را خدا خلق نموده است، مبداء تمام كائنات نيز خدا است؛ يعنى تنها خداوند است كه آغازگر كائنات است، به همين اعتبار كه مبداء هرچيز، خدا است، پايان هرچيز نيز به‌سوى خداست. «أَلا إِلَى اللَّهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ»[١] همه چيز به‌سوى خدا

[١] - شورى/ آيه ٥٣