انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٩٤ - فوايد سعى و تلاش

داده بوديم كه روز قيامت هركس بار گناه خود را بر دوش مى‌گيرد، هيچ‌كس به جرم كسى ديگر عذاب نمى‌شود.

فوايد سعى و تلاش‌

«وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى‌»

براى انسان چيزى بهتر از تلاش و كوشش نيست. بعضى‌ها در دنيا هيچ‌گونه تلاش نمى‌كنند، هميشه منتظر معجزه و امور اتفاق هستند، نگاه مى‌كنند چه وقت از آسمان معجزه نازل مى‌شود، منتظر مى‌ماند تاكاسه به كوزه بخورد و او را به جايى برساند. معجزه براى هركس واقع نمى‌شود و هيچ چيزى هم از باب تصادف به وجود نمى‌آيد! آيا ممكن است بگوييم كه فلان شخص از روى تصادف يك مرتبه خود به خود پول‌دار شد؟ يا از باب اتفاق فلان كس يك مرتبه، به رياست جمهورى رسيد؟! از باب اتفاق كسى به‌كمال نمى‌رسد!. هركار از خود كانال دارد و تمام آن‌ها بايد از راه‌هاى عقلايى بدست بيايد! نظام طبيعت، قمار نيست كه بگوييم در يك قمار پول زيادى بدست مى‌آوريم. طبيعت بر اساس قانون عليت استوار است، طبيعت فعل خدا است، در سنت خدا هركس بايد توسط سعى و تلاش خودش به جايى برسد؛ اگر انسان در جوانى درس نخواند، معلوم است كه در پيرى به علم نمى‌رسد. بايد در جوانى درس بخواند تا در پيرى ادعاى ملايى كند، همه چيز براى انسان ممكن است، منتهى از راه كوشش و تلاش، در ممكنات هيچ معجزه‌اى صورت نمى‌گيرد، اگر كسى مى‌خواهد يك مجتهد جامع الشرايط شود، يا مى‌خواهد، يك دوكتور متخصص و لايق شود، بايد آن‌قدر تلاش انجام دهد كه به قول معروف جان به لبش‌