انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٩٨ - اوصاف اهل دنيا

الرِّضا، لا يعْتَذِرُ إلى مَنْ أساءَ إلَيْهِ وَلا يقْبَلُ عُذْرَ مَنِ اعْتَذَرَ إلَيْهِ. كَسْلانُ عِنْدَ الطّاعَةِ وَشُجاعٌ عِنْدَ الْمَعْصِيَةِ. أَمَلُهُ بَعِيدٌ وَأجَلُهُ قَرِيبٌ لا يحاسِبُ نَفْسَهُ.

اهل دنيا كسى است كه خوردن، خنديدن، خواب و غضبش زياد و رضايت او اندك باشد. اهل دنيا اگر به كسى بدى كند، از او پوزش نمى‌طلبد و هم‌چنين اگر از كسى گناهى سر بزند، هرگز او را نمى‌بخشد. يعنى عادت اهل دنيا بر اين است كه نه در مقابل خطاى خود از ديگران عذر مى‌خواهد و نه عذر كسى را كه مرتكب خطاء شده است مى‌پذيرد. اهل دنيا هنگام عبادت، كسل و هنگام معصيت، شجاع است. اهل دنيا آرزويش دور و دراز و مرگش نزديك است، آنان در دنيا به حساب خود نمى‌پردازند.

قَلِيلُ الْمَنْفَعَةِ، كَثِيرُ الْكَلامِ، قَلِيلُ الْخَوْفِ، كَثِيرُ الْفَرَحِ عِنْدَ الطَّعامِ، وَإنَّ أهْلَ الدُّنْيا لا يشْكُرُونَ عِنْدَ الرَّخاءِ وَلا يصْبِرُونَ عِنْدَ الْبَلاءِ. كَثِيرُ النّاسِ عِنْدَهُمْ قَلِيلٌ. يحْمِدُونَ أنْفُسَهُمْ بِما لا يفْعَلُونَ وَيَدَّعُونَ بِما لَيْسَ لَهُمْ وَيَتَكَلَّمُونَ بِما يتَمَنُّون وَيَذْكُرُونَ مَساوِئَ النّاسِ وَيُخْفُونَ حَسَناتِهِمْ.

و [اهل دنيا] نفعش به ديگران نيز اندك است. اهل دنيا حرف زياد مى‌زنند و ترس‌شان كم است. آنان هنگام رسيدن به غذا، شادمان مى شوند. اهل دنيا هنگام نعمت شكر و هنگام بلا، صبر نمى‌كنند. آنان به كارهايى‌كه هنوز انجام نداده‌اند خودستايى مى‌كنند، چيزى را ادّعا مى‌كنند كه به آن نرسيده‌اند. آنان از روى آرزو و هوس سخن مى‌گويند، عيوب ديگران را بازگو و خوبى هاى آنان را مخفى مى‌كنند.