انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٠٨ - جهاد اكبر

بهشت رفتن كار مشكل است؛ اما جهنم رفتن كارى چندان سختى نيست. رفتن به سراشيبى خيلى زحمت ندارد، ولى رفتن به طرف بالا نيرو مى‌خواهد، مقاومت مى‌خواهد، تحمل مشكلات مى‌خواهد، تنزل در ظاهر براى انسان خيلى آسان است؛ منتهى عاقبت خيلى خطرناك دارد، راه تنزل به جهنم منتهى مى‌شود، همه مى‌دانند كه عذاب جهنم چه قدر سخت است!.

جهاد اكبر

هرچند بالا رفتن به‌سوى كمالات، به‌سوى اخلاقيات زحمت بسيار مى‌خواهد، ولى اگر انسان تصميم درست بگيرد، خيلى هم مشكل نمى‌باشد. انسان با اراده قوى مى‌تواند به بالاترين مقام انسانى برسد، به عبارت ديگر، به كمال لايق خود دست مى‌يابد. بالا رفتن به‌سوى كمالات انسانى سخت است، رعايت اخلاق اسلامى و تطبيق عدالت اجتماعى بسيار سخت است، همه مخالف غرايز است، مخالفت با غرايز واقعا جهاد اكبراست. در يكى از جنگ‌ها اصحاب پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم رفتند، با كفار خوب جنگيدند، تعداد زيادى را كشتند و آنان را شكست دادند. از مسلمانان نيز تعدادى شهيد و زخمى شدند. وقتى از جنگ برگشتند، طبق روايتى حضرت به آنان فرمود: خوشا به‌حال شما كه از جهاد كوچك (جهاد اصغر) پيروز مندانه برگشتيد. عرض كردند يا رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم اگر اين جنگ، جهاد كوچك است، پس جهاد بزرگ (جهاد اكبر) كدام است؟ حضرت فرمود: جهاد اكبر شما، جهاد با نفس است. هروقت در برابر خواست‌هاى نفسانى خود مبارزه كرديد و غرايز خود را كنترل كرديد، آن‌موقع جهاد اكبر را نيز انجام داده‌ايد. جهاد با دشمن در جنگ با شمشير ممكن است چند روز يا چند ساعت طول بكشد؛ وقتى جنگ تمام شود همه‌