يكى از معيارهاى مهم در انتخاب همسر، «خوش‌اخلاقى» است. در برخى روايات، سفارش شده است كه دخترانتان را به ازدواج مردان خوش‌اخلاق درآوريد. از على بن مهزيار نقل شده است كه على بن اسباط در باره دخترانش نامه‌اى به امام باقر (ع) نوشت كه در ميان خواستگاران، كسى را همتاى خودش نيافته است. امام باقر (ع) در جواب نامه او چنين نوشت:

فَهِمْتُ مَا ذَكَرْتَ مِنْ أَمْرِ بَنَاتِكَ وَ أَنَّكَ لَا تَجِدُ أَحَداً مِثْلَكَ، فَلَا تَنْظُرْ فِي ذَلِكَ رَحِمَكَ اللهُ؛ فَإِنَّ رَسُولَ اللهِ (ص) قَالَ: إِذَا جَاءَكُمْ مَنْ تَرْضَوْنَ خُلُقَهُ وَ دِينَهُ فَزَوِّجُوهُ، إِلَّا تَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الْأَرْضِ وَ فَسادٌ كَبِيرٌ.[١]

آنچه را كه در باره دخترانت بيان كرده بودى و اين كه تو كسى را كه همتاى خودت باشد، نمى‌يابى، فهميدم. آن مسئله براى تو مهم نباشد! خدا تو را رحمت كند كه پيامبر خدا (ص) فرمود: «هرگاه كسى كه خوى و دينش را مى‌پسنديد، به خواستگارى [دخترتان‌] آمد، ازدواجش دهيد و اگر چنين نكنيد، فتنه و فساد بزرگى در زمين به وجود مى‌آيد».

از سوى ديگر، در برخى روايات، به والدين سفارش شده است كه به مرد بداخلاق، دختر ندهند. حسين بن بشار واسطى مى‌گويد: به امام رضا (ع) نامه نوشتم كه من خويشاوندى دارم كه از دخترم خواستگارى كرده است؛ امّا بداخلاق است. امام (ع) فرمود:

لَا تُزَوِّجْهُ إِنْ كَانَ سَيِّئَ الْخُلُقِ.[٢]

اگر بداخلاق است به او زن نده.

[١]. الكافى، ج ٥، ص ٣٤٧. همچنين در كتاب فقه الرضا آمده است:

إِنْ خَطَبَ إِلَيْكَ رَجُلٌ رَضِيتَ دِينَهُ وَ خُلُقَهُ فَزَوِّجْهُ، وَ لَا يَمْنَعْكَ فَقْرُهُ وَ فَاقَتُهُ، قَالَ اللهُ تَعَالَى: وَ إِنْ يَتَفَرَّقا يُغْنِ اللهُ كُلًّا مِنْ سَعَتِهِ، وَ قَالَ: إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللهُ واسِعٌ عَلِيمٌ‌ ؛ اگر مردى، براى خواستگارى نزد تو آمد و دين و اخلاق او را پسنديدى، به او زن بده و فقر و ندارى‌اش، مانع تو از اين كار نشود. خداى تعالى فرموده است: و اگر جدا شدند، خدا هر يك را از گشايش خود بى‌نياز مى‌كند. و فرموده است: اگر تهى‌دست باشند، خداوند از فضل و كرم خود آنان را توانگر مى‌كند( بحار الأنوار، ج ١٠٠، ص ٣٧٢).

[٢]. كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ٣، ص ٤٠٩.