رضايت زناشويى - پسنديده، عباس - الصفحة ٦٩ - ٧ كنترل اجتماعى

٧. كنترل اجتماعى‌

كنترل اجتماعى،[١] از ديگر كاركردهاى مهم خانواده است كه يا از راه كنترل مستقيم خانواده بر رفتار اعضا ايجاد مى‌شود و يا به طور غير مستقيم و به عنوان پيامد كاركردهايى چون ارضاى نياز جنسى و عاطفى، حمايت، مراقبت و جامعه‌پذيرى محقّق مى‌گردد. البته با رواج بينش‌هاى فردگرايانه و آزادى‌خواهانه در جوامع غربى، نقش خانواده در كنترل مستقيم رفتار همسران و فرزندان، به شدّت‌

كاهش يافته است. همچنين به سبب نابه‌سامانى‌هاى فزاينده خانوادگى و گسترش پديده‌هايى مانند روابط جنسى آزاد، طلاق و خانواده‌هاى تك‌سرپرست- كه كاركردهاى ديگر نهاد خانواده را تحت تأثير قرار داده‌اند-، نقش خانواده در كنترل غيرمستقيم اعضا نيز كاهش يافته است. با وجود اين، به باور برخى جامعه‌شناسان، خانواده حتّى در جوامع جديد نيز نخستين عامل كنترل اجتماعى، بويژه كنترل جنسى بزرگ‌سالان است.

شايان ذكر است بسيارى از جامعه‌شناسان خانواده، اين كاركرد را به صراحت در رديف كاركردهاى خانواده بيان نكرده‌اند؛ امّا در حوزه‌هاى ديگرى مانند آسيب‌شناسى اجتماعى و جرم‌شناسى، به اين موضوع توجّه بيشترى شده است. بنا بر اين، با توجّه به اهميت كاركرد كنترل خانواده، بحث را در دو محور همسران و فرزندان پى مى‌گيريم.

[١]. كنترل اجتماعى، به عوامل غير فردى و خارج از ارادة شخص گفته مى‌شود كه در جامعه وجود دارد و بر فرد، تأثير كنترل كنندگى داشته و موجب تغيير و تنظيم رفتار وى مى‌شود.