ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٤٥ - حسينك حسين بن على بن محمد بن يحيى بن عبد الرحمن
حسّان العجم و حسّان الهند كه ذيلا تذكر خواهيم داد كاملا روشن گردد قبلا من باب مقدّمه بشرح حال اصل حسّان پرداخته شد.
(ص ١٠٨ ج ٣ فع و ١٩٤٠ ج ٣ س و ٥٨٥ ج ٢ ف و ٦٤١ جلد هجرت ناسخ)
حسان ثانى همام بن غالب
- بعنوان فرزدق خواهد آمد.
حسان العجم ابراهيم بن على
- شيروانى بعنوان خاقانى خواهد آمد.
حسان الهند امير غلامعلى
- بعنوان آزاد نگارش داديم.
حسكا يا حسنكا حسن بن حسين بن حسن
- در ضمن ترجمه منتخب الدين على بن ابى القاسم خواهد آمد.
حسنيه
از كنيزكان اسرا ميباشد، در زمان هرون الرشيد اسلام را قبول كرد، زنى بود عالمه و فاضله و مدقّقه، در اخبار و آثار دينيّه بصيرتى بسزا داشت، رساله فارسى شيخ ابو الفتوح رازى در مناظرهاى كه حسنيّه در مجلس هرون در مسئله امامت كرده مشهور و در ايران چاپ شده است و غايت فضل و جلالت حسنيّه را برهانى قاطع ميباشد. ظنّ ميرود كه آن رساله را خود ابو الفتوح تدوين كرده و لكن محض اينكه مذهب عامّه را موافق عقائد خودشان مفتضح نمايد آن را به حسنيّه منسوب داشته است، مثل سيّد ابن طاوس صاحب اقبال، كه در كتاب طرائف خود همين شيوه را معمول داشته است، در آنجا گويد كه من يك تن از اهل ذمّه هستم سپس با مذاهب اربعه اهل سنّت داخل مباحثه شده تا آنكه با ايشان اتمام حجّت ميكند، مذهب شيعه را ثابت و مبرهن ميسازد پس تصريح بپذيرفتن اسلام مينمايد. در رياض العلماء بعد از اين جمله گويد اين مطلب بجمعى از اهل علم مخفى بوده و گمان كردهاند كه كتاب طرائف مذكور از عبد المحمود نامى است ذمّى كه ابن طاووس آن را از راه توريه بنام وى مصدّر كرده است.
(خاتمه قسم اول رياض العلماء)
حسينك حسين بن على بن محمد بن يحيى بن عبد الرحمن
- نيشابورى، كنيهاش ابو احمد، شهرتش حسينك، از اكابر محدّثين عامّه