- حسينى يمانى زبيدى حنفى، معروف بسيد مرتضى، مكنّى بابو الفيض، از مشاهير علماى حنفيّه ميباشد كه بارها حج كرده و براى تحصيل علم مسافرتها نمود، در مكّه با سيد عبد الرحمن عيد روس آتى الترجمة ملاقات كرده و از دست او خرقه پوشيده و ديرى در حضور وى بود و بشرف اجازه مرويّات و مسموعات وى نايل گرديد، حسب الارشاد او بمصر و جهات بحريّه مسافرتها كرده و مورد اكرام اكابر هر ديارى گرديد. تأليفات سودمند دارد و بعد از اتمام تاج العروس كه مشهورترين آنها است وليمه‌اى داده و مشايخ و اكابر وقت و طلّاب علم را دعوت نمود آن كتاب را بنظر ايشان رسانيد و بيش از اندازه مورد تحسين و غبطه ايشان شد، كثرت خبرت و احاطه علمى او رأى العين عموم گرديد، تقريظات نظمى و نثرى بسيارى بنگاشتند، بعد از آن قطع الفت نموده و در خانه خود منزوى بود تا بسال ١٢٠٥ ه قمرى (غره) در مصر با مرض طاعون در شصت سالگى درگذشت و در نزديكى سيّده رقيّه مدفون گرديد. از تأليفات او است:

١- اتحاف السادة المتقين بشرح اسرار احياء علوم الدين ٢- بلغة الغريب فى مصطلح آثار الحبيب ٣- تاج العروس من درر القاموس يا من شرح جواهر القاموس كه شرح قاموس اللغه فيروزآبادى ميباشد ٤- تنبيه العارف البصير على اسرار الحزب الكبير كه شرح كتاب حزب البر ابو الحسن شاذلى است ٥- عقد الجواهر المنيفة فى ادلة مذهب الامام ابى حنيفه ٦- نشوة الارتياح فى بيان حقيقة الميسر و القداح كه ضمن مجموعه (طرف عربيه نامى) در ليدن چاپ شده است چنانكه كتاب دومى مذكور در مصر و پنجمى در اسكندريه و سه كتاب ديگر در قاهره بطبع رسيده‌اند. (ص ١٧٢٦ مط و غيره)

زبيدى محمد بن يحيى بن على بن مسلم بن موسى بن عمران‌

- حنفى، اديب نحوى لغوى، از ادباى اواسط قرن ششم هجرت ميباشد كه با نهايت فلاكت و عسرت گذرانيد، در فقر و فاقه صبر نمود، از شدائد زمان شكايت نكرد. از سخنان او است كه: حق را بايد گفت اگرچه تلخ باشد. روزى مجلس يكى از وزرا كه خلعت حرير وزارتى دربرداشته و حاضرين تبريك و تهنيت مى‌گفته‌اند وارد شده گفت: