ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ١٦٥ - خواجه افضل الدين، محمد صدر يا محمد بن صدر تركه اصفهانى
خواجه افضل الدين، محمد صدر يا محمد بن صدر تركه اصفهانى
- يكى از اكابر و قضات اصفهان ميباشد، ظاهرا از خويشاوندان نزديك سيد صائن الدين على بود، كتاب مشهور عربى ملل و نحل شهرستانى (آتى الترجمة) را بامر شاهرخ ميرزاى تيمورى بپارسى ترجمه كرده است، علاوه بر ترجمه اصل كتاب بدفع شبهات ملل باطله نيز پرداخته و پس از ترجمه هر قسمت از كتاب، مطالب ديگرى نيز باندازه فهم مردم آن زمان افزوده و آن ترجمه را تنقيح الادلة و العلل فى ترجمة كتاب الملل و النحل نام كرده است. همين ترجمه در اين اواخر در تهران چاپ شده و در آنجا شكايتهاى بسيارى از گرفتارى خويش (چنانچه عادت ديرينه زمان نسبت باهل كمال است) مينمايد، با آن شدائد و گرفتارىها بترجمه كتاب مذكور موفق گرديده و روز يكشنبه سيزدهم رجب ٨٤٣ ه قمرى (ضمج) در اصفهان آن را بپايان رسانده و خدمت بزرگى بعلم و ادب و دين و مذهب نموده است، بعضى از قسمتهاى آن ترجمه را در ايّام مسافرت نوشت و همواره در فشار روحى بود تا در سال ٨٥٠ ه ق بامر شاهرخ بدارش كردند. گويند دو مرتبه طناب دار خواجه افضل پاره شد، فرياد مىكرد كه بشاهرخ بگوئيد اين عقوبت ما لحظهاى بيش نيست لكن نام نيك پنجاه ساله خود را ضايع مكن، چندانكه بزرگان سعى كردند مؤثر نشد، اين قضيه بر شاهرخ مبارك نگرديد و بفاصله هشتاد روز درگذشت.
ديدى كه خون ناحق پروانه شمع را |
چندان امان نداد كه شب را سحر كند |
|