روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٦٤ - ترجمه

للمبالغة فتدلّت هى،يعنى فروهشته شد،قال لبيد:

فتدلّيت عليه قافلا و على الأرض غيابات الطفل
بعضى دگر گفتند:ثمّ دنى الرّب من محمّد فتدلّى و قرب منه.و اين روايت انس است و از [١]سياقت حديث معراج كه گفت:ثمّ دنى الجبّار من محمّد فتدلّى حتّى كان منه [٢]قوسين او ادنى[٧١-پ]يعنى قديم [٣]تعالى به رسولش نزديك شد [٤]به معنى رحمت و تمكّن [٥]محمّد و مكانت او و علوّ [٦]مرتبت او نه قرب مسافت بر حقيقت،چنان كه گفت: وَ إِذٰا سَأَلَكَ عِبٰادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ [٧]،و معلوم است كه قرب مسافت نخواست چه قرب مسافت از صفات اجسام است.مجاهد گفت:ثمّ دنى جبرئيل-عليه السلام-من اللّه،هم به اين معنى كه گفتيم از تمكّن [٨]و رفعت و منزلت و قربت [٩]درجه.بعضى دگر گفتند:

دنا محمّد من ساق العرش فتدلّى فاهوى للسّجود [١٠]؛رسول-عليه السلام-به ساق عرش نزديك شد بشكر آن‌كه آنجا رسيد سجدۀ شكر كرد.آنگه در عرش [١١]چنان نزديك شد كه مقدار دو كمان.

حسين بن الفضل گفت:ثم دنا محمّد من العرش فتدلّى،در آويخته شد يعنى دست در حجب و سرادقات عرش زد و قدمش را جاى قرار نبود معلّق ايستاده بود به فرمان خداى تعالى.

امّا معنى قوله: فَكٰانَ قٰابَ قَوْسَيْنِ ،يقول العرب:بيني و بينه قاب قوسين [١٢].