روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٨ - نظم
إِنَّ اللّٰهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ؛كه خداى آمرزنده و بخشاينده است.آنگه ايمان با تحقيق را بيان كرد گفت:
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللّٰهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتٰابُوا ،گفت مؤمنان آنان باشند كه خداى را به راست دارند و پيغامبر را و شك نكنند و جهاد كنند به مال و جان در سبيل خداى، أُولٰئِكَ هُمُ الصّٰادِقُونَ في ايمانهم؛راستگويان باشند در ايمانشان نه آنان كه از بيم شمشير ايمان آرند يا بطمع [١].چون اين آيت آمد اعراب بيامدند و سوگند خوردند كه ما مؤمنيم به سرّ و علانيه به دل و زبان،خداى دانست كه دروغ مىگويند آيت فرستاد:
قُلْ أَ تُعَلِّمُونَ اللّٰهَ بِدِينِكُمْ [٢] ،خداى را مىبياموزى [٣]دين خود كه خداى نداند [٤]كه دين شما چيست؟و خداى تعالى غيب آسمان و زمين داند و آنچه در آسمان و زمين باشد و رود،و او به همه چيزى عالم [٥]است.
آنگه گفت: يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا ؛بر تو منّت مىنهند كه اسلام آوردهاند.
بَلِ اللّٰهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ ؛بل خداى تعالى منّت نهد بر شما كه شما را هدايت كرد [٦]اگر [٧]راست مىگويى كه مؤمنى.
إِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ غَيْبَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ ؛خداى داند غيب و نهانى آسمان و زمين [٨]وَ اللّٰهُ بَصِيرٌ بِمٰا تَعْمَلُونَ ،ابن كثير به«يا»خواند؛خداى داناست به آنچه ايشان مىكنند،باقى قرّاء به«تاء»خطاب [٩]؛خداى داناست[٢٠-پ]به آنچه شما مىكنى [١٠].
[١] .آج،آد،كا،گا+عطا.
[٢] .آد،گا+بگو اى محمد.
[٣] .آد،گا:مىآموزيد.
[٤] .كا:بداند.
[٥] .آد،گا+و دانا.
[٦] .آج،آد+به ايمان و تمكين و تقويت كرد؛كا،گا+به ايمان و تمكين و قوت داد.
[٧] .آد،گا+شما.
[٨] .آد،گا:خداى تعالى غيب و نهانى آسمانها و زمين را داند.
[٩] .كا+خوانند يعنى.
[١٠] .آد:مىكنيد؛كا+و اللّه أعلم بمراده.