وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسٰانَ ؛ما آفريديم آدمى را. وَ نَعْلَمُ مٰا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ ؛و دانيم كه نفس او او را چه وسوسه كند و در دل چه انديشه دارد و اسرار و ضماير او دانيم. وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ ؛ما بدو نزديكتريم از رگ گردن او، وريد رگى باشد ميان [١]حلقوم و علباوان،و قال الشّاعر:

فقرّب للفخار مجاشعيّا إذا ما جاش و انتفخ الوريد
و اضافت حبل با وريد براى اختلاف لفظ كرد،كقوله [٢]:حندس الظلم.و اين مثلى است كه خداى [٣]زد در علم او به احوال آدمى بر سبيل تشبيه و مبالغه.

إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيٰانِ ،عامل در ظرف اقرب است آنگه كه تلقّى و تقبّل كردند آن دو فرشتۀ موكّل كه خداى تعالى ايشان را بر آدمى موكّل كرده است،دو به روز و دو به شب،تا احوال آدمى دانند و افعال ايشان نويسند [٤]با آن‌كه خداى تعالى عالم است به آن الزام حجّت را [٥]تا حجّت بر او متوجّه [٦]بود.آنگه يك فرشته بر [٧]راست او حسنات نويسد و يك فرشته بر چپ او سيّئات نويسد [٨].قعيد گفت و قعيدان نگفت.بصريان گفتند:اراد عن اليمين قعيد و عن الشّمال قعيد فاكتفى بذكر احدهما عن الآخر،كقول الشّاعر:

انت بما عندنا و نحن بما[٢٩-ر] عندك راض و الرّأى [٩]مختلف
و راضيان نگفت براى آن‌كه تقدير آن است:انت بما عندنا راض و نحن بما عندك راضون و قال الفرزدق [١٠]:

انّى ضمنت لمن اتانى ما جنى و ابى [١١]فكان و كنت غير [١٢]غدور

[١] .اساس:ميا،با حذف«نون»آخر.

[٢] .آد،گا:كقولهم.

[٣] .آد،گا+تعالى.

[٤] .آد،كا،گا:تا احوال او مى‌دانند و افعال او مى‌نويسند.

[٥] .آد،گا:براى الزام حجّت.

[٦] .آج،آد،گا:موجّه.

[٧] .آج+طرف.

[٨] .آد،گا+سبب آن‌كه.

[٩] .اساس:و رأى،با توجّه به آج و بقيۀ نسخه بدلها تصحيح شد.

[١٠] .آج+شعر.

[١١] .اساس:اتى،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[١٢] .آد،كا،گا:غير.