روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٩٣ - ترجمه
وَ بَنَيْنٰا فَوْقَكُمْ سَبْعاً شِدٰاداً [١] .عبد اللّه عمر گفت:مراد آسمان هفتم است [٢].
إِنَّكُمْ [٣] ،جواب قسم است؛سوگند با آسمان به اين صفت كه ياد كرد كه شما كه اهل مكّهاى [٤]در قول مختلفى [٥]،يعنى اقوال شما با يكديگر نمىماند در قرآن و در محمّد [٦].يكى مىگويد از شما كه:او ساحر است [٧]،يكى مىگويد:
شاعر است [٨]،يكى مىگويد:كاهن است [٩]،يكى مىگويد:ديوانه است.و در قرآن قول شما هم [١٠]مختلف است،يكى مىگويد:كلام بشر است [١١]،يكى مىگويد:فسانۀ [١٢]پيشينگان است،يكى مىگويد فرا بافتۀ [١٣]اوّلينان است،يكى مىگويد:آموختۀ سلمان است،يكى مىگويد:القاى شيطان است.و گفتند:مراد مقتسماناند كه جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ [١٤]-و تفسير اين برفته است در سورة الحجر، و گفتند:مراد آن است كه بعضى مقرّى [١٥]و بعضى منكرى [١٦]و بعضى مؤمن و بعضى كافر و بعضى مصدّق و بعضى مكذّب،يعنى اينهمه اختلاف و اقوال متفاوت است محال [١٧]است كه همه حق باشد،تنبيه است ايشان را بر نظر و تفكّر تا انديشه كنند و حق از اين ميانه بجويند تا هلاك نشوند.
يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ ،آنگه گفت:برگردانند از اين قرآن[آن را كه برگردانند.
در معنى او چند قول گفتند:يكى آنكه عرب اهل مكّه و قريش مىبرگردانند از
[١] .سورۀ نبأ(٧٨)آيۀ ١٢.
[٢] .آج:مراد آسمان هفتم است؛آد،گا+عبد اللّه عباس گفت:مراد هفت آسمان است.
[٣] .آد،كا،گا+ لَفِي قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ .
[٤] .آج و ديگر نسخه بدلها:مكّهايد.
[٥] .آج و ديگر نسخه بدلها:مختلفايد.
[٦] .آج+هم مختلف است.
[١١] [٩] [٨] [٧] .آج،آد،گا+و.
[١٠] .آد،گا:و در قرآن هم قول شما.
[١٢] .آد،آج،كا،گا:افسانۀ.
[١٣] .آد،كا،گا:فروبافتۀ.
[١٤] .سورۀ حجر(١٥)آيۀ ٩١.
[١٥] .آد،گا:مقرّيد.
[١٦] .آد،كا،گا:منكر.
[١٧] .آد،گا:متفاوت و متناقض محال.