روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٩١ - ترجمه
رسانى چنان كه تو دانى.
قوله: وَ الذّٰارِيٰاتِ ،اميرالمؤمنين [١]-عليه السلام [٢]-بر منبر كوفه خطبه مىكرد و مىگفت:
سلوني قبل ان تفقدوني فانّ العلم يفيض[٤١-ر]بين جنبي فيضا لو اجد مستفاضا، پسر كوّا برخاست و گفت:ما ادّعى مثله نبىّ او وصيّ و انّى سألتك عن اشياء،گفت:چنين دعوى هيچ پيغامبر و امام نكرد [٣]،من از تو چند مسئله بخواهم پرسيد [٤]،گفت:بيار.گفت:اخبرني عن الذّاريات ذروا؟گفت:تلك الرّياح.گفت:مرا خبر ده از«ذاريات.»گفت:بادهاست،قال: فَالْحٰامِلاٰتِ وِقْراً ، چيست؟گفت:آن بارهاى گران برگرفته،گفت:تلك السحاب ابر است[كه] [٥]از باران بار گران دارد. قال [٦]: فَالْجٰارِيٰاتِ يُسْراً ،چيست؟آنان كه به آسانى مىروند.
گفت:كشتىهاست،گفت: فَالْمُقَسِّمٰاتِ أَمْراً ،كيستند آنان كه قسمت كارها مىكنند؟گفت:آن فرشتگانند في حديث طويل.
نصب«ذروا»بر مصدر است،و نصب«وقرا»بر مفعول به است.
فَالْجٰارِيٰاتِ يُسْراً ،نصب او بر حال است على لفظ المصدر چنان كه مثالهاى او رفته است بسيارى [٧]فَالْمُقَسِّمٰاتِ أَمْراً ،نصب او بر مفعول به است و جواب قسم«انّ» است. إِنَّ مٰا تُوعَدُونَ ،«ما»موصوله است،گفت:بحقّ آن بادها كه مىجهد جستنى و بحقّ اين ابرهاى گرانبار به بارانهاى [٨]بسيار و بحقّ اين كشتيهاى در آب روان آسان آسان [٩]،و بحقّ اين فرشتگان كه قسمت اين كارها به دست ايشان دادهاند كه آنچه شما را وعده دادهاند از بهشت و دوزخ و ثواب و عقاب و حشر و نشر و
[١] .آد،كا،گا+على.
[٢] .آج+گفتند.
[٣] .آج:هيج وحى و پيغمبر نكرد.
[٤] .آد،گا:خواهم پرسيدن.
[٥] .اساس،آج:ندارد،با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٦] .آد،كا،گا:گفت.
[٧] .كا:بسيار جاى.
[٨] .آج،آد:به باران.
[٩] .آد،گا:روا به آسانى.