روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٢٢

أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ ؛شما فرود آورده از ابر [١].و«المزن»؛السحاب، واحدها [٢]مزنة[١٣٩-پ] [٣]،و قال:

فنحن كماء المزن ما فى نصابنا كهام و لا فينا يعدّ بخيل [٤]
لَوْ نَشٰاءُ جَعَلْنٰاهُ أُجٰاجاً ؛اگر ما خواهيم آن را شور گردانيم شورى سخت.

حسن گفت [٥]:شور و تلخ. فَلَوْ لاٰ تَشْكُرُونَ ؛چرا شكر نمى‌كنيد؟ أَ فَرَأَيْتُمُ النّٰارَ الَّتِي تُورُونَ ،گفت:مى‌بينيد [٦]اين آتش كه از آتشزنه بيرون مى‌آريد [٧]؟يقال ورى الزند و اوريته أنا،و الايراء اخراج النار من القدّاحة.

أَ أَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَهٰا ،گفت:شما آفريديد و رويانيديد درخت آتش را -يعنى مرخ و عفار را-كه آتش در او باشد، أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِؤُنَ ؛يا ما آفرينيم [٨]و انشا مى‌كنيم؟ نَحْنُ جَعَلْنٰاهٰا تَذْكِرَةً وَ مَتٰاعاً ،گفت:ما كرديم [٩]آتش را تذكره و ياد كردى از آتش دوزخ.ابو هريره روايت كرد از رسول-عليه السلام-كه او گفت:اين آتش كه شما مى‌افروزيد جزوى است از هفتاد جزو از آتش دوزخ.گفتند:يا رسول اللّه! اگر خود اين بودى كفايت بود [١٠]ما را.گفت:لا بل،آن آتش مفضّل است بر اين آتش به شصت و نه جزو،كه گرماى هر جزوى مانند اين است. وَ مَتٰاعاً ،متعه و بلغه؛و برخوردارى. لِلْمُقْوِينَ ؛براى [١١]مسافران كه بر زمين قى فرود آيند،و القى و القواء هى الارض اقفر الخالية البعيدة من العمران،زمينى باشد بيابان خالى از