جنب و ارض جرز [١].و در معنى او خلاف كردند،بعضى گفتند:مراد قيامت است و گفتند مراد دوزخ است.و ابن كثير«كاف»را تسكين كرد«نكر»خواند و باقى قرّاء به ضمّ«كاف»و مجاهد«نكر»به ضمّ«نون»و كسر«كاف»،على الفعل المجهول.

خُشَّعاً [٢]أَبْصٰارُهُمْ ،نصب او بر حال است و ابو عمرو و يعقوب و حمزه و كسائى و خلف«خاشعا»خواندند بالف على لفظ الواحد و باقى قرّاء خُشَّعاً خواندند على الجمع.و عبد اللّه مسعود خواند:(خاشعة ابصارهم)[٩٣-پ]فرّاء و ابو عبيده [٣]گفتند:چون اسم متأخّر باشد از فعل،توحيد و جمع و تذكير و تأنيث روا باشد.يقول مررت برجال حسن وجوههم و حسنة وجوههم و حسان وجوههم،قال الشّاعر:

و شباب حسن اوجههم من إياد بن نزار بن معدّ
و قال آخر:

يرمى الفجاج بها الركبان معترضا اعناق بزلها مرخى لها [٤]الجدل
فرّاء گفت:اگر«معترضة»گفتى يا«معترضات»روا بودى و كذلك «مرخاة»و«مرخيات»هر سه جايز بودى،هم آن [٥]لفظ واحد كه در [٦]بيت هست و هم اين دو لفظ كه گفتيم از جمع و تأنيث.گفت در آن حال كه چشمهاى ايشان ذليل باشد و در پيش فگنده،يخرجون من الأجداث؛از گورها برون آيند پندارى كه ملخ پراكنده‌اند و منتشر،لفظ واحد است براى آن‌كه صفت جراد است على اللفظ،و نظيره قوله:كالفراش المبثوث [٧].

[١] .كا:جرد.

[٢] .اساس،آد،كا،گا:خاشعا،با توجه به آج و قرآن مجيد تصحيح شد.

[٣] .آد:ابو عبيد.

[٤] .آج:بها.

[٥] .كا:همان.

[٦] .آد،گا+اين.

[٧] .سورۀ قارعه(١٠١)آيۀ ٤.