روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٨ - ترجمه
مُهْطِعِينَ إِلَى الدّٰاعِ ؛مسرع باشند به خواننده يعنى به اجابت او شتاب مىكنند. يَقُولُ الْكٰافِرُونَ هٰذٰا يَوْمٌ عَسِرٌ ؛كافران گويند:اين روزى دشخوار [١]است.
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ ؛[گفت:به دروغ داشتند پيش ايشان،يعنى پيش از اهل مكّه قوم نوح] [٢]نوح را. فَكَذَّبُوا عَبْدَنٰا ؛تكذيب كردند بندۀ ما را يعنى نوح را.
وَ قٰالُوا مَجْنُونٌ ،اى هو مجنون؛گفتند:او ديوانه است. وَ ازْدُجِرَ ؛و زجر كردند او را و باز زدند،يعنى او را از دعوت منع كردند.ابن زيد گفت:او را تهديد كردند، و گفتند: لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ يٰا نُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمَرْجُومِينَ [٣].
فَدَعٰا رَبَّهُ ،نوح [٤]-عليه السلام-خداى را بخواند و گفت:انّي مغلوب؛مرا غلبه كردند اينان.فانتصر؛كينه بكش از اينان براى من مجاهد گفت:نوح-عليه السلام-بيامدى و دعوت كردى[٩٤-ر]و او را بگرفتندى و گلوى او بيفشاردندى تا بىهوش شدى،چون با هوش آمدى گفتى:بار خدايا مگير اينان را كه نمىدانند.
فَفَتَحْنٰا أَبْوٰابَ السَّمٰاءِ بِمٰاءٍ مُنْهَمِرٍ ،حقتعالى گفت چون نوح را اجابت نكردند [٥]،و نوح برايشان دعا كرد،و ما اجابت كرديم و عذاب فرستاديم درهاى آسمان برگشاديم به آبى رونده كه چهل شبانه روز ناستاد [٦]،قال امرؤ القيس يصف غيثا:
راح تمريه الصبا ثم انتحى
فيه شؤبوب جنوب منهمر
أى سائل،و قال سلامة بن جندل يصف فرسا [٧]:
[١] .آد،گا:دشوار.
[٢] .اساس،آج:ندارد؛آد دروغ داشتند پيش از ايشان يعنى اهل مكّه قوم نوح،با توجّه به كا افزوده شد.
[٣] .سورۀ شعراء(٢٦)آيۀ ١١٦ و ١٦٧.
[٤] .كا:پس نوح.
[٥] .اساس:كردند،با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٦] .آد،كا،گا:نايستاد.
[٧] .آد،گا:فرسها.