روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٥٠ - ترجمه

و قلت [١]لكم كيلوا بكمّة بعضكم[١٠٧-پ]دراهمكم اني كذلك [٢]أكيل ضحّاك گفت:«اكمام»غلافهاى او باشد،ابن زيد گفت:طلع [٣]باشد پيش ازآن‌كه شكافته شود،و اين اقوال متقارب است.

وَ الْحَبُّ ؛دانه [٤].و«لام» [٥]جنس راست،و مراد همۀ دانه‌هاست [٦].

ذُو الْعَصْفِ ؛خداوند برگ،و«عصف»برگ كشت باشد،و كذلك العصيفة و الجلّ،بكسر الجيم،قال علقمة بن عبدة [٧]:

تسقي مذانب قد مالت عصيفتها حدورها من أتىّ الماء مطموم [٨]
ابن كيسان گفت:«عصف»برگ هر چيزى باشد كه آن را دانه [٩]اوّل گياه پديد آيد آنگه برگ شود،آنگه ساق شود،آنگه دانه در او پديد آيد،آنگه خداى تعالى آن را أكمام در او پديد آرد،آنگه در أكمام دانه پديد آرد.والبيّ گفت:از عبد اللّه عبّاس كه:«عصف»كاه باشد،و ضحّاك هم اين گفت.عطيّه گفت:برگ زرع باشد چون سبز بدروند،آنگه خشك شود.نظيره قوله: كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ [١٠].

و الريحان،عكرمه گفت از عبد اللّه عبّاس و مجاهد [١١]گفت:روزى است،و هر«ريحان»كه در قرآن هست مراد روزى است،مقاتل حيّان گفت:

رزق باشد به لغت حمير،قال الشّاعر:

سلام الاله و ريحانه و رحمته و سماء درر