روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٦٩ - ترجمه
وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ [١] ؛و مانند اين تا مناقضه زائل شود؟گوييم از اين [٢]چند جواب گفتند:يكى آنكه عبد اللّه عبّاس و مجاهد گفتند:فرشتگان نپرسند از ايشان كه گناه كردى [٣]يا نه،چه ايشان بهتر دانند و صحيفهها [٤]به خفط [٥]ايشان باشد ايشان را از آن بپرسند [٦]كه چرا كردى [٧]و چرا مخالفت فرمان خداى كردى [٨].و جواب ديگر آن است كه عكرمه گفت:در قيامت مواقف بسيار باشند [٩]،يك موقف موقف سؤال بود،آنجا بپرسند و در دگر مواقف [١٠]نپرسند،جوابى ديگر آن است كه [١١]:ايشان را سؤال كنند از گناه خود،و سؤال[١١٦-ر]نكنند از گناه ديگران.
فَبِأَيِّ آلاٰءِ رَبِّكُمٰا تُكَذِّبٰانِ ؛ يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيمٰاهُمْ ،گفت:گناهكاران را بشناسند به سيما و علامت،و آن علامت آن باشد كه سياه روى و ازرق چشم باشند،و«سيماء» مقصور باشد«و سيمياء»ممدود،و هما العلامة. فَيُؤْخَذُ بِالنَّوٰاصِي وَ الْأَقْدٰامِ ؛موى پيشانى [١٢]بگيرند و پايهاى ايشان [١٣]،و ايشان را بر روى به دوزخ كشند [١٤]، آنگه ايشان را گويند: هٰذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي يُكَذِّبُ بِهَا الْمُجْرِمُونَ ؛اين آن دوزخ است كه كافران [١٥]آن را به دروغ داشتند.
يَطُوفُونَ بَيْنَهٰا وَ بَيْنَ حَمِيمٍ آنٍ ؛اين كافران مىگردند ميان اين دوزخ و ميان
[١] .سورۀ صافّات(٣٧)آيۀ ٢٤.
[٢] .آد،گا:گوييم اين را.
[٣] .آج:گناه داريد؛آد،كا،گا:گناه كرديد.
[٤] .اساس،آج،كا:صحيفها/صحيفهها.
[٥] .آج و ديگر نسخه بدلها:به خطّ.
[٦] .آد،كا:نپرسند.
[٨] [٧] .آج،آد،گا:كرديد.
[٩] .آج،آد،گا:باشد.
[١٠] .آج:موقف.
[١١] .آد،كا،گا+هم عبد اللّه عبّاس گفت كه ايشان را سؤال راحت و كرامت نكنند،سؤال تعنيف و ملامت كنند. جواب ديگر آن است كه ابو العاليه گفت سؤال كنند.
[١٢] .آج+ايشان.
[١٣] .آد،گا:پايهاشان.
[١٤] .آد،گا:و بر روى كشند تا به دوزخ.
[١٥] .آد،گا+و كافران.