روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٣٤
فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ ؛قوت ايشان از حميم [١]،آب تافته باشد.
وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ ؛و ملازمت دوزخ تافته.
إِنَّ هٰذٰا [٢] ؛اين كه تو را گفتيم و قصّه آن بر تو ايراد و انزال كرديم حق [٣]و يقين است،درست [٤]است لا باطل فيه و لا شكّ؛حقّى است بىباطل و يقينى است بىشك،و اضافة الحقّ إلى اليقين و هما شىء واحد لاختلاف اللّفظ، كقوله:حندس الظلم،و گفتند:«هذا»اشارت است به قرآن،يعنى اين قرآن حق و يقين است،و غايت درستى علم است،من غير شكّ.
فَسَبِّحْ :تسبيح كن به نام خدايت كه او عظيم و بزرگوار است:بعضى گفتند:مراد«به تسبيح»نماز است،يعنى نماز كن به فرمان خداى تعالى.و گفتند:تسبيح كن به نام و ذكر خداى تعالى.عقبة الجهنيّ گفت:چون اين آيت آمد: فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ ؛مصطفى-صلى اللّه عليه و آله- گفت [٥]:
اجعلوها فى ركوعكم :آن را در ركوع كنيد.سنّت شد كه در ركوع تسبيح گويند،سبحان ربّى العظيم و بحمده،چون اين آيت كه: سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى [٦]خداى تعالى گفت اين در سجود گويند در سجود تسبيح چنين آمد كه:سبحان ربى الاعلى و بحمده.آنگه از پس اين خداى تعالى سورتها فرستاد كه در اوّل او تسبيح است.
من قوله:سبّح للّه [٧]] [٨].
[١] .آد،كا،گا+و.
[٢] .كا+لهو حقّ اليقين.
[٣] .كا+است.
[٤] .كا،گا+درست.
[٥] .آج:خداى تعالى گفت.
[٦] .سورۀ اعلى(٨٧)آيۀ ١.
[٧] .سورههاى حديد ٥٧،حشر ٥٩ و صفّ ٦١ آيۀ ١.
[٨] .پايان جلد ١٨ در هيچكدام از نسخههاى خطى به تصريح مشخص نشده است.نسخۀ اساس تا اين جا افتادگى داشت،از آج آورده شد.