روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٠٨

زجّاج گفت:امّ غيلان باشد جز اين كه به جاى شوك آن را ميوه باشد.و قوله تعالى:

مَنْضُودٍ :اى،منظوم بالثّمر؛بار و ميوۀ او بر هم نهاده باشد بمانند مهرك بر پيوسته [١]از اصل ساق تا به سرشاخها.مسروق گفت:درختان بهشت همه چنين باشد.

وَ ظِلٍّ مَمْدُودٍ ،و سايه‌كشيدۀ [٢]ممتد كه آفتاب آن را [٣]منسوخ بنه‌كند.ربيع گفت:سايۀ عرش باشد.عمرو بن ميمون گفت:سايۀ او هفتادهزارساله راه باشد [١٣٣-پ]ابو عبيده گفت:عرب روزگار دراز را و عمر دراز را و هر چيزى كه منقطع نشود [٤]آن را ممدود خوانند.قال قال لبيد:

غلب العزاء [٥]و كان [٦]غير مغلّب دهر طويل دائم ممدود
عبد اللّه عبّاس گفت در اين آيت درختى است در بهشت بر يك ساق [٧]كه اهل بهشت جمله در زير او [٨]حاضر آيند و حديث كنند و احوال دنيا ياد كنند و از آن حديث كنند [٩]و گويند در دنيا ملاهى بودى [١٠]كه به آن تعلّل كردندى و سماع [١١]، خداى تعالى بادى بفرستد تا برگهاى آن درخت را بر هم زند ازآنجا آوازى بيرون آيد كه هرگز [١٢]نشنيده باشد.روايت كردند كه رسول-عليه السلام-گفت [١٣]در