روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٧٤ - ترجمه

عِنْدَهٰا جَنَّةُ الْمَأْوىٰ ،گفت:جنّت مأوى نزديك آن درخت است.عبد اللّه عبّاس گفت:بر دست راست عرش است و آن جاى شهيدان است،نظيره قوله:

فَلَهُمْ جَنّٰاتُ الْمَأْوىٰ [١] .عبد اللّه زبير گفت:يعنى جنّت المبيت؛يعنى شبگاه [٢]ايشان باشد نه مهمان رهگذرى [٣]باشند،چنان بودند كه [٤]اگر در بهشت شب بودى هم آنجا بودندى.محمّد بن الكعب القرظىّ در شاذّ خواند:«عندها جنّه المأوى»،به«ها»على الفعل،يعنى ستره،أى ستر النبي-عليه السلام.و بعضى قرّاء در شاذّ خواندند:أجنّه،و المعنى واحد،گفتند:اين قرائت على و أنس است.أخفش گفت:معناه أدركه [٥].

مٰا زٰاغَ الْبَصَرُ وَ مٰا طَغىٰ ،گفت:چشم او بنگرديد [٦]و ميل نكرد و از آنچه خداى او را فرموده بود تعدّى نكرد.و الزيغ؛الميل و الطغيان مجاوزة الحدّ.

لَقَدْ رَأىٰ مِنْ آيٰاتِ رَبِّهِ الْكُبْرىٰ ،گفتند معنى آن است كه:لقد راى الآية الكبرى من آيات ربّه،چنان كه«كبرى»صفت محذوفى باشد،و اگر صفت آيات بودى-كه جمع است-كبر [٧]بايستى.بعضى ديگر گفتند:«كبرى»براى [٨]موافقت سرهاى آيت گفت.در آيت خلاف كردند.عبد اللّه مسعود گفت:رفرفى بود سبز از بهشت فروهشته [٩]] [١٠]چنان كه آفاق بپوشيد [١١].ضحّاك گفت:سدرۀ منتهى بود، عبد الرحمن زيد و مقاتل گفتند:جبرئيل بود-عليه السلام-برآن صورت كه در