روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٤٢ - ترجمه
اختيار پسر كردى نه اختيار دختر،براى آنكه حكيم عالم اختيار بهتر كند اختيار بتر [١]نكند.
أَمْ تَسْئَلُهُمْ أَجْراً ؛يا تو كه محمّدى بر اداى اين رسالت جعلى و مزدى مىخواهى كه ايشان از آن غرامت گرانبارند.و غرم و غرامت و مغرم هر سه يكى باشد و آن الزامى باشد بر طريق الحاح مالى را كه آن را عوض نخواهند دادن،و منه الغريم.
أَمْ عِنْدَهُمُ الْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُونَ ؛يا به نزديك ايشان علم غيب است [٢]ايشان ازآنجا مىنويسند يا دعوى مىكنند كه ما مىدانيم كه اين محمّد-عليه السلام- مىگويد از حديث بعث و نشور[٦٢-ر]و ثواب و عقاب،آن را اصلى نيست.
بعضى مفسّران گفتند اين جواب آن است كه ايشان گفتند:اگر آخرت اصلى دارد هم ما را بهتر باشد آنجا،چنان كه گفت: وَ لَئِنْ رُجِعْتُ إِلىٰ رَبِّي إِنَّ لِي عِنْدَهُ لَلْحُسْنىٰ [٣]،و قوله: وَ لَئِنْ رُدِدْتُ إِلىٰ رَبِّي لَأَجِدَنَّ خَيْراً مِنْهٰا مُنْقَلَباً [٤]،يعنى اين غيب است از كجا اين وحى به شما آمده است يا از كجا نوشته است [٥]اين حديث!و اين قول حسن بصرى است.
أَمْ يُرِيدُونَ كَيْداً يا مىخواهند تا با تو كيدى [٦]كنند مكر ايشان با ايشان گردد و ايشان مكيد و ممكور باشند خداى تعالى كيد ايشان با نحر [٧]ايشان گرداند.يقال:كاد،يكيده [٨]كيدا فهو كايد.و المفعول،مكيد كالمبيع،من باعه و المكيل من كاله.و كيد خداى تعالى تدبيرى باشد كه بسازد براى اولياء خود بر اعداء خود تا قهر و غلبه كند ايشان را و كلمۀ«اولياء»به آن عالى شود به قتل و اسر اعداء.زجّاج گفت:معنى آن است كه ايشان به اين
[١] .كا،گا:بدتر.
[٢] .آد،گا+كه.
[٣] .سورۀ فصّلت(٤١)آيۀ ٥٠.
[٤] .سورۀ كهف(١٨)آيۀ ٣٦.
[٥] .آج:نوشتهاى؛آد،كا،گا:نوشتهايد.
[٦] .آد،كا،گا:كه با تو مكرى.
[٧] .كذا:در اساس،آج،كا؛آد،گا:خود.
[٨] .آد،گا:يكيد.