روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٥ - ترجمه
طاهر [١]برخاست و بوسه بر سر او داد و خراج او مسبوع [٢]كرد.و اين جوابها هيچ معتمد نيست و بوسه به زيان آورد [٣]،و نيز مستحقّ آن [٤]تا خراجى ديگر بر اخراجش [٥]بيفزايند [٦].
امّا جواب مسئله اوّل آن است كه:ندم مجرّد توبه نباشد تا قصد با او نبود، چون قصد با او بود [٧]و عزم با او مقارن باشد كه لا يعود الى مثله فى المستقبل لقبحه باشد،اين ندم را نيز عزم [٨]توبه آنگه باشد [٩]،چون بر اين وجه نبود توبه نباشد.و امّا جواب مسئله دوم هم خطاست،براى آنكه گفت:جزا دهد او را به فضل،و فضل واجب نبود و جزاى او [١٠]واجب بود و مستحق،و جواب صحيح از او آن است كه:جز خداى نداند كه بر [١١]فعلى كه مكلّفى بكند بر وجه مأمور [١٢]چه مقدار ثواب باشد او را،و مقادير ثواب و عقاب جز خداى تعالى نداند،و نه از آن است كه [١٣]به ادلّه و مقاييس استخراج توان كرد،ازآنجاست كه روا بود كه زيد طاعتى بكند بر وجهى او را يك ثواب بود برآن،و عمر [١٤]همان طاعت بكند صد جزا و [١٥]ثواب را مستحق بود،لاختلاف الوجه الذي يقعان عليه [١٦].
امّا جواب سيم [١٧]هم خطاست براى آنكه
جفّ القلم بما انت لاق مراد
[١] .آج:عبد اللّه بن طاهر.
[٢] .آد،كا،گا:مسوّغ.
[٣] .كا:و بوسه عبد اللّه بدين سبب نه بر جاى خود بود.
[٤] .كا+بود.
[٥] .آج،آد،كا:خراجش.
[٦] .آد،كافر بيفزايد.
[٧] .آد،گا:قصد او توبه.
[٨] .آد:را با اين عزم.
[٩] .آج و ديگر نسخه بدلها+و.
[١٠] .كا،گا:و جزا.
[١١] .آد،كا،گا:بر هر.
[١٢] .آد،كا،گا+به.
[١٣] .كا:نه از آن جمله است كه؛گا:نه از آن قسم است.
[١٤] .آج و همۀ نسخه بدلها:عمرو.
[١٥] .آد،كا،گا:و صدچندان.
[١٦] .كا:يتعلّق عليه.
[١٧] .آج،كا:سوم.