روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٢٣

مردمان و دور از آبادانى،يقال:أقوت الدّار و أقفرت اذا خلت،قال:أقوى و أقفر بعد أمّ الهيثم و قال النّابغة:أقوت و طال عليها سالف الأمد [١]اين قول بيشتر مفسّران است.مجاهد گفت:«للمقوين»أى للمستمتعين؛آنان كه [٢]طلب تمتّع كنند و طلب انتفاع از مسافران و حضرى تا به روشنايى او بنشينند در تاريكى و بدو گرم شوند در سرما و در طبخ و نان پختن [٣]و مانند اين منتفع شوند بدو و در او انديشه كنند و به اعتبار او پناه با خداى دهند از آتش دوزخ.

حسن گفت:بلغه باشد مسافران را كه با خود گيرند آلات [٤]از آتشزنه و سنگ و آهن.ابن زيد گفت:للجائعين؛گرسنگان را،يقال:اقويت [٥]منذ كذا، أى ما اكلت شيئا.قطرب گفت:مقوى از اضداد است به معنى درويش باشد و به معنى توانگر [٦]،يقال:أقوى الرجل إذا قوى [٧]دوابّه و كثر ماله،و هر دو از باب أجرب الرجل و اصحّ باشد،يكى از قوّه و يكى از قوا،يقال:أقوى الرجل إذا صار [٨].

ذا ماشية قويّة،و أقوى إذا صار ذا بيت قواء.پس وجه اشتقاق اين است كه بيان كرديم نه تضادّ است.

فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ ،آنگه رسول را گفت و امت او را:تسبيح كنيد به نام خداوند بزرگوار.

فَلاٰ أُقْسِمُ ،بيشتر مفسّران گفتند:«لا»صله است،المعنى اقسم؛سوگند خورم [٩]،و دليل اين تأويل قرائت عيسى بن عمر [١٠]است كه او خواند:فلأقسم؛ سوگند خورم و«لام»تاكيد راست. بِمَوٰاقِعِ النُّجُومِ ،يعني نجوم القرآن، يعنى فصول و آيات قران كه به رسول-عليه السلام-فرود آمدى به اوقات