روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٠ - ترجمه

كافران در او بر خويشتن به«ويل»و«ثبور»ندا كنند،في قوله: ...دَعَوْا هُنٰالِكَ ثُبُوراً! [١]و گفتند:آن روز است كه اهل دوزخ،اهل بهشت را ندا كنند و اهل بهشت اهل دوزخ را و اهل اعراف اهل عرصات را،چنان كه در سورة الاعراف،شرح داد [٢]، من [٣]قوله: وَ نٰادىٰ أَصْحٰابُ الْجَنَّةِ أَصْحٰابَ النّٰارِ [٤]...، وَ نٰادىٰ أَصْحٰابُ النّٰارِ أَصْحٰابَ الْجَنَّةِ [٥]...، وَ نٰادىٰ أَصْحٰابُ الْأَعْرٰافِ رِجٰالاً [٦]...، اين،قول حسن و قتاده،و ابن زيد است.و گفتند:[١٣٦-پ]«يوم التناد»ش [٧]براى آن خواند كه، هركس را به امام خود بازخوانند،في قوله: يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُنٰاسٍ بِإِمٰامِهِمْ [٨]...، و گفتند:براى آن‌كه در او [٩]ندا كنند كه:

يا اهل الجنة!خلود فلا موت ابدا. و يا اهل النار!خلود فلا موت ابدا.

و عبد اللّٰه عباس و ضحاك در شاذ خواندند:«يوم التناد»،مشدد،يعنى يوم التنافر من ندا البعير اذا نفر،و بعير ندود،اى،نفور.و اين آنگه بود كه،ايشان از اهوال قيامت برمند چنان كه گفت: كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ [١٠]، و ايشان را [گويند] [١١]: أَيْنَ الْمَفَرُّ [١٢]. و ضحاك گفت:اين آنگه باشد كه زفير دوزخ بشنوند، برمند،همچنان كه شتر رمنده.هيچ جانب نروند [١٣]و الا فريشتگان را بينند صف زده،برگردند و با جاى خود آيند.و ذلك قوله: يَوْمَ التَّنٰادِ.

و قوله: وَ الْمَلَكُ عَلىٰ أَرْجٰائِهٰا [١٤]... و قوله: يٰا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطٰارِ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ فَانْفُذُوا لاٰ تَنْفُذُونَ إِلاّٰ بِسُلْطٰانٍ [١٥].

يَوْمَ تُوَلُّونَ مُدْبِرِينَ، گفت:آن روز باشد كه شما برگردى پشت بر كرده از موقف