روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٧ - ترجمه
وَ قِيلِهِ ،عاصم و حمزه خواندند:و قيله،به كسر لام على تقدير:و عنده علم الساعة و علم قيله.و باقى قرأ به نصب خواندند.اخفش گفت:عطف است على قول: أَمْ يَحْسَبُونَ أَنّٰا لاٰ نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْوٰاهُمْ ،و قيله،و گفتند:بر مصدر منصوب است على تقدير:و قال قيله زجاج گفت:و نسمع [١]قيله،و نيز روا بود كه بر محل: وَ عِنْدَهُ عِلْمُ السّٰاعَةِ ،عطف بود و التقدير انه يعلم الساعة.و قيله،اى قوله، يعنى،قول النبى-صلى اللّٰه عليه و آله-و اعرج خواند در شاذ:و قيله [٢]على تقدير و عنده قيله به رفع،و گفتار او،يعنى،گفتار رسول [٣]و اين آن بود كه رسول-عليه السلام-با خداى تعالى شكايت قوم كرد و اصرار ايشان بر كفر.خداى تعالى گفت [٤]:خداى گفتار او مىشنود در اين شكايت كه مىگويد،بار خدايا!اينان [٥]گروهىاند كه ايمان نخواهند آوردن.
آنگه گفت: فَاصْفَحْ عَنْهُمْ ،عفو بكن [٦]از ايشان.قتاده گفت:اين آيت پيش آيت قتال آمد. وَ قُلْ سَلاٰمٌ ،و بگوى:سلام.اى،هذه كلمة سلامة [٧]فسلم [٨]بها منكم، يعنى،سخنى [٩]با سلامت گوى.و قيل:سلام على تقدير:بيننا و بينكم سلام،اى، علامة سلم [١٠]با سلامت گوى.و قيل:سلام على تقدير:بيننا و بينكم سلام،اى؛ علامة سلم [١١]كه [١٢]:السلام تحية لملتنا و امان لذمتنا.تا بدانند كه مسالم محارب نهاى [١٣].و قيل قل سلام على معنى قوله:... وَ إِذٰا خٰاطَبَهُمُ الْجٰاهِلُونَ قٰالُوا سَلاٰماً [١٤].تا حلم خود و جهل[٢٢٣-پ]ايشان به مردمان نمايد.آنگه بر سبيل تهديد گفت: فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ [١٥]،بدانند روز قيامت آنچه كردهاند [١٦].
نافع و ابن عامر به«تا»ى خطاب خواندند:فسوف تعلمون،بدانى [١٧]شما.و باقى قرأ به«يا»،خبرا عن الغائب.
[١] .آج،لا،آد:يسمع.
[٢] .آج،افزوده:به رفع لام.
[٣] .لا:نبى-عليه السلام.
[٤] .آج:گفتند.
[٥] .لا:اين.
[٦] .آج،ما،گا،لا،آد:كن.
[٧] .لا،آد:سلام.
[٨] .گا،آد:نسلم.
[٩] .لا:سخن.
[١١] [١٠] .لا:سلام.
[١٢] .گا افزوده:گفت.
[١٣] .سالمى محارب نه،ما،آد:مسالمى،محارب نهاى، گا:مسالمى،محارب نه،لا:مسالمى،نه محارب.
[١٤] .سورۀ فرقان(٢٥)آيۀ ٦٣.
[١٥] .اساس:تعلمون كه با توجه به قرآن مجيد و ساير نسخ تصحيح شد.
[١٦] .گا،آد:كرده باشند.
[١٧] .اساس:براى شما،به قياس با نسخۀ ما،تصحيح شد.