بدون خداى پرستند [١]، إِلاّٰ مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ ،الا آن‌كس كه گواهى [٢]به راستى و حق دهد و داند كه آن گوايى [٣]چگونه مى‌دهد از عزير و عيسى و ملائكه-عليهم السلام-،بر اين قول،«من»در محل رفع باشد،چنان كه گويند [٤]:لا يملك الشفاعة الا زيد.و وجهى ديگر آن‌كه:و لا يملك،مالك نباشند [٥]شفاعت را آنان كه معبوداند بدون خداى از عزير و عيسى-عليهم السلام-و فريشتگان، إِلاّٰ مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ ،بر اين قول«من»در محل جر است على تقدير:الا لمن شهد بالحق،يعنى، اين پيغامبران و فريشتگان با علو مرتبت ايشان مالك شفاعت نباشند الا براى [٦]آن‌كس كه او به حق گوايى [٧]دهد خداى را-جل جلاله [٨]-و خداى را داند [٩].

خلاصۀ قول اول آن است كه،هيچ معبود را كه دون خداى است،شفاعت نرسد الا[عزير و عيسى و فريشتگان را.و قول ديگر را معنى آن است [١٠]كه،عيسى و عزير و فرشتگان را شفاعت نرسد الا] [١١]در حق مؤمنانى كه گوايى [١٢]به حق دهند در حق خداى،و خداى را دانند [١٣]چنان كه بايد و مثله فى المعنى قوله: وَ لاٰ يَشْفَعُونَ إِلاّٰ لِمَنِ ارْتَضىٰ [١٤].

وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللّٰهُ ،اگر از ايشان بپرسى كه ايشان را كه آفريد [١٥]،گويند:خداى.آنكه گفت: فَأَنّٰى يُؤْفَكُونَ [١٦]،اينان [١٧]را به كجا مى‌گردانند از معرفت و عبادت خداى،يعنى چه [١٨]افتاده است كه چنين برگشته‌اند اينان از راه خداى تعالى[٢٢٣-ر]و چگونه مى‌برگردند [١٩]بااين‌همه ادلت.و در معنى جارى مجراى آن است كه گفت:ليس العجب ممن نجا كيف نجا،انما العجب ممن هلك كيف هلك مع سعة رحمة اللّٰه و كثرة الدلائل.

[١] .آج،ما،گا،لا،آد:مى‌پرستند.

[٢] .ما،گوايى.

[٣] .آج،لا،آد:گواهى.

[٤] .لا:گفتند.

[٥] .آب،آج،ما،گا،آد:نباشد.

[٦] .آج،ما:بر.

[٧] .آج،گا،آد:گواهى.

[٨] .آج،ما:تعالى.

[٩] .الا:خداى داند.

[١٠] .گا،آد:قول دويم آن است.

[١١] .اساس و آب افتادگى دارد،از آج افزوده شد.

[١٢] .آب،آج،گا،آد:گواهى.

[١٣] .لا،افزوده:جل جلاله.

[١٤] .سورۀ انبيا(٢١)آيۀ ٢٨.

[١٥] .كه ايشان را كه،كه آفريد شما را.

[١٦] .اساس،آب،ما:تؤفكون،كه با توجه به قرآن مجيد و ساير نسخ تصحيح شد.

[١٧] .آج،لا:ايشان.

[١٨] .آج،افزوده است:بل.

[١٩] .گا،آد:كه چنين برگرديده‌اند از راه خداى،ما،لا: برمى‌گردند.